Essay:
OMGEKEERDE APARTHEID 1500-1789?
The Drake Jewel (16e eeuws): Met miniatuur van Elizabeth I aan de binnenzijde, welke zij schonk aan Sir Charles Drake, een ontdekkingsreiziger en piraat. Hij maakte het juweel als passende omlijsting van het portret van de koningin. Het camee stelt het profiel van een klassieke, Afrikaanse keizer voor welke het profiel van een witte vrouw (Europa) bedekt en symboliseert zwarte suprematie in Europa. Er bestaan vele honderden van juist dit type Moor, als sieraden die door de adel werden uitgewisseld bij huwelijken.
Joachim Murat, de zwarte prins op het WITTE paard
Medici kandelaar
[Renaissance symbolen van zwarte dominantie in Europa: The Drake Jewel (Victoria & Albert Museum). De zwarte prins op het witte paard: Joachim Mürat, koning van Napels. Detail: De Medici kandelaar (Louvre Musée)]
Bokaal
Zwarte Page
[Morenkop, bokaal: Duits-Italiaanse Renaissance, Tentoongesteld en gebruikt bij adellijke huwelijken als symbool van Blauw Bloed. Zwarte Page door Hyacinthe Regaud (1659-1743)]
[Adellijk huwelijk met Moor en gekleurde gasten, symbool Blauw Bloed, wandkleed (1548)]
Leopold I Habsburg
Filips II Habsburg
Maria van Schotland, nicht van Elizabeth I
[Black Royalty: Keizer Leopold I Habsburg. Filips II Habsburg. Maria Stuart van Schotland]
Een reeds negen jaar durend wetenschappelijk onderbouwd literair historische- en bronnenonderzoek leidde mij tot de theoretische reconstructie van een zwarte en gekleurde Europese elite die tussen de Renaissance en de Franse Revolutie 1500-1789 aan de macht was in Europa. Men treft in de literatuur persoonsbeschrijvingen van vorsten en adellijke personen die melding maken van hun zwarte huid. In wetenschappelijke collecties zoals die van The National Portrait Gallery, het Iconografisch Bureau, universiteiten en op het internet treft men zwarte portretten van deze zwarte adel, zwarte koningen en keizers. Tevens treft men in de beeldende kunst in museumcollecties veelvuldig het motief van de Moor en de Zwarte Page aan. Kan men deze overheersing opvatten als Omgekeerde Apartheid en vergelijken met de voormalige apartheidspolitiek van Zuid Afrika, waar een kleine ge-Afrikaniseerde witte minderheid de zwarte meerderheid overheerste, onderdrukte en exploiteerde?
Willem I
Willem II naar Van Miereveld
Charles II
Johan de Witt
[Gewit: Willem van Oranje (zwart). Willem van Oranje (wit). Charles II Stuart (zwart).
Charles II Stuart (wit). Johan de Witt (zwart). Johan de Witt (wit). Lorenzo de Medici (zwart). Lorenzo de Medici (wit])
D'Alembert
Diderot
[De Encyclopedisten: D’Alembert. Diderot]
STAATSRACISME
Vandaag geloven wij dat zoiets in Europa totaal niet mogelijk is, hoewel wij vandaag ook zeggen te accepteren dat zwart en wit gelijk zijn. Men kan deze zwarte Europese natie naar uiterlijk definiëren als een ‘ endogame, autochtone zwarte en gekleurde Europese natie met leden die meer Afrikaans of Aziatisch of meer Europees oogden.’ In de eeuwenlange overheersing van de witte Europeanen door deze zwarte Europese koninklijke en intellectuele elite en de overwinning door middel van de Franse Revolutie op dit op kleur gebaseerd systeem, zoek ik de oorzaak van racisme vandaag. Staatsracisme vandaag volgt uit de behoefte om deze periode te verbergen en te voorkomen dat het zich weer kan voordoen. Dus heeft staatsracisme vandaag mede als doel: de achterstelling van zwarte, gekleurde en moslim burgers en hen te weren uit posities van gezag en posities van macht. Via de Verlichting, de Franse Revolutie en daarop volgende terreur rekende men intellectueel, politiek en fysiek af met deze despotische zwarte Europese aristocratie en monarchie. Men treft echter ook zwarte en gekleurde intellectuele Europeanen als Voltaire en Rousseau, die gelden als de vaders van de Franse Revolutie, die tegen deze ondemocratische overheersing streden en vervolging ondervonden. Maar het was nodig om een systeem te bedenken om deze elite dusdanig te ondermijnen om te voorkomen dat zij weer aan de macht zou komen. Men introduceerde daartoe een ‘wetenschappelijk’ racisme om te bewijzen dat zwarten biologisch en moreel inferieur waren aan witten, en dat elke zwarte die de geringste tekenen van een bedreiging van de nieuwe status quo vertoonden meteen onderdrukt moest worden. Dit leidde wellicht tot de permanente onderdrukking van alle zwarte en gekleurde groepen en volkeren wereldwijd, door het wegnemen van hun economische basis welke zou kunnen leiden tot identiteitsvorming en nationale machtsvorming en overheersing van Europa.
Maria Jacoba van Goor
D'Hermenches, minnaar van Belle van Zuylen, zwarte hugenoot uit Zwitserland
Charlotte Sophie van Mecklenburg Strelitz, koningin van Engeland, echtgenote van George III Hannover, familie van Hendrik van Mecklenburg, echtgenote van koningin Wilhelmina der Nederlanden
[Maria Jacoba van Goor. D’Hermenches (R). Charlotte Sophie.]
“BRUYN VAN VERVE ENDE BAERDE”
Er bestaan persoonlijke beschrijvingen die gewag maken van de zwarte en gekleurde huidkleur van voorname Europeanen zoals Willem prins van Oranje (1533-1584): ‘Bruyn van verve ende baerde’ en ‘Meer bruyn dan wit.’ Jhr. Beresteyn (1933) maakt hiervan melding in zijn Iconographie van de prins en toont naast witte geschilderde portretten ook tientallen prenten van een donkerbruine persoon. Van Charlotte Sophie van Mecklenburg Strelitz (1744.-1818), de echtgenote van George III, schreef haar lijfarts: ‘A true mulatto face.’ Van de filosoof Jean Jaques Rousseau schreef James Boswell (1740-1795), die zichzelf als ‘Black’ beschrijft; ‘A genteel black man in an Armenian coat.’ Zo treft men ook een beschrijving van Anna Margaretha van Aerssen, de kleindochter van Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck, door haar neef James Boswell: ‘Mrs Maasdam black as chimney.’ Er is geen portret van haar aangemeld, maar portretten door Van Miereveldt van een tak van de familie van Aerssen toont gekleurde personen. Van haar echtgenoot Arnoud Joost van der Duyn van Maasdam (1718-1785) schrijft Boswell: ‘Maasdam chimney sweeper.’ Van baron Maasdam treft men een portret door De Spinny die een witte, blauwogige man toont. Belle van Zuylen schreef over haar familievriend Maasdam een gedicht ‘A son teint noir et basané’(1764) (Over zijn zwartbruine kleur) waarin zij stelt dat niet huidkleur maar de verdiensten tellen. In brieven aan haar minnaar D’Hermenches schrijft zij driemaal dat de familie Van der Duyn beroemd was om hun zwarte kleur. De familie Van der Duyn was een afsplitsing van het oude, adellijke geslacht Van Bredero. Een gravure van George Keppel, een kleinzoon van Quirina Gertrude van der Duyn, een zuster van Arnoud Joost, toont echter een heel zwarte persoon. Zijn zuster Elizabeth Keppel werd als een witte vrouw afgebeeld, echter in gezelschap van een jonge, zwarte vrouw in de trant van de Zwarte Page. Na vastgesteld te hebben dat van als zwart of bruin beschreven personen ook zwarte portretten zijn te vinden, kan men ook andere personen als zwart en gekleurd identificeren op basis van hun zwarte portretten, zonder dat een persoonsbeschrijving voorhanden is.
Elizabeth Keppel, markiezin van Tavistock, voormoeder van Camilla Parker Bowles, duchess of Cornwall, echtgenote van Prins Charles van Windsor
Murat, koning van Napels
[De Zwarte Page: Elizabeth Keppel (gewit)met vrouwlijke Zwarte Page. Joachim Murat, schoonbroer van Napoleon, Marshal van Frankrijk, koning van Napels en de twee Sicilies, met zwarte page.]
DE MOOR
Het motief van de Moor in de beeldende kunst komt herhaaldelijk terug als de Zwarte Page en dient opgevat te worden als een allegorie op de zwarte=adellijke afstamming en als de zwarte kleur van de als wit afgebeelde personen. Vele Renaissance cameeën, zo als The Drake Jewel, tonen het dominerende profiel van een Afrikaanse koning over het profiel van een witte vrouw. Hij symboliseert de zwarte elite en zij is wit Europa. De zwarte Page is blijkbaar en zinnebeeld van de zwarte huidkleur en de zwarte afstamming van de als wit gepresenteerde adellijke persoon. Afbeeldingen van centraal opgestelde zwarten, De Moor, treft men op Aanbiddingsscenes, als sieraden en kostbare gebruiksvoorwerpen van de adel en dienen daarom opgevat te worden als afbeeldingen van de mythische zwarte voorouder. Moren treft men heel opvallend als heraldisch symbool, waarmee men melding maakt van de zwarte afstamming van een geslacht. Ook de Moor als literair concept verwijst naar de afstamming van de auteur, zoals ‘Othello’ van de gekleurde Shakespeare. Soms is de Moor een bestaande persoon zoals Alessandro de Medici of schrijver en theaterregent Jan Vos (1610-1667)
[ J.F.Helvetius, de grootvader van Charlotte van der Lith. Alessandro de Medici, graaf van Florence. Bernadotte, Marshal van Frankrijk, koning van Zweden, Willem III, koning –stadhouder. Jan Vos (1610-1667), “de Nederlandse Shakespeare,” door Jan Lievens]
ZWARTE KONINGEN
Ook de gekleurde Van Oranjes als Maria Stuart I en Willem IV lieten zich als witten afbeelden met een Zwarte Page aan hun zijde. Twee kleinzonen van Cornelis van Aerssen werden gouverneur van Suriname en eentje huwde Charlotte van der Lith (1700-1753). Een familielid beschreef haar als een ‘Mulattin.’ Hoewel er van haar (daarom?) geen portret is aangemeld, wenden wij ons ter bevestiging tot een gravure van haar grootvader Johannes Frederick Helvetius, een Duitse katholieke vluchteling die lijfarts werd van de prins van Oranje en de Staten Generaal. Hij oogt heel zwart met dikke lippen en een brede neus. Zijn zoon werd lijfarts van de prins van Orleans. Zijn achterkleinzoon werd de beroemde filosoof Helvetius die gehuwd was met een familielid van Marie Antoinette. De Zwitserse schrijfster en politica, Madame de Staël werd beschreven als ‘swarthy’ en ‘bad complexion’ maar gaf opdracht tot vele portretten waarop zij als wit is afgebeeld. Slechts een tekening van Friedrich Tieck toont een zeer zwarte vrouw. Haar vader De Necker werd minister van financiën van Lodewijck XVI. Tenslotte schreef Belle van Zuylen in een autobiografisch portret: ‘Zij heeft niet de witte handen, ze weet het en maakt er grapjes over, maar het [huidkleur] is geen zaak om mee te spotten.’ (1764). Een portret van haar steenrijke regentenoma Maria Jacoba van Goor (1687-1737) vertoont afrocentrische gelaatstrekken. Men treft van Willem van Oranje, zijn broer Jan de Oude, graaf van Nassau en hun nakomelingen veel zwarte gravures die gekleurde typen tonen, waarvan sommige zelf subnasale prognasty vertonen. In de fysieke antropologie beschouwt men subnasale prognasty en dikke lippen als kenmerkend voor de Klassieke Afrikaan. Zowel Maria Stuart I, de echtgenote van stadhouder Willem II en stadhouder Willem IV lieten zich afgebeeld met een Zwarte Page, een klassieke Afrikaan. Opvallend is dat deze personen als wit zijn afgebeeld terwijl er ook zwarte portretten van Maria Stuart bestaan. Evenals van haar ouders Charles I Stuart en haar broer Charles II Stuart die eer doen aan zijn bijnaam van ‘The Black Boy.’ Anderzijds heeft men portretten van gekleurde personen bewust geanonimiseerd of dubbel geanonimiseerd zoals mogelijk de afrocentrische portretten van de regentenfamilie Van Goor op Slot zuylen. Belle van Zuylen’s werken weerspiegelen de tijd toen de positie van de gekleurde adel onder vuur kwam en zij op haar zwarte kleur werd aangevallen.
Maurits Huygens, het Huygensmuseum Voorburg weigert een kopie van zijn portret door Rembrandt, naast dat van zijn hele familie en werkgevers, te tonen.
[Maurits Huygens. Hugo Grotius (half gewit). Shakespeare.]
DE IDENTIFICATIE DOOR ZWARTE GRAVURES
Dus mogen wij stellen dat is bewezen dat portretten en gravures die een zwarte of gekleurde huid tonen en mogelijk ook andere etnische trekken als dikke lippen, brede neuzen en kroes of sterk krullend haar daadwerkelijk gezien moeten worden als weergaven van mensen van kleur. De portretten die deze zelfde personen als witten tonen dienen dan opgevat worden als vervalste, gewitte portretten. Men heeft de persoon ‘gemooid’ en de trekken ‘vergriekst’ om te voldoen aan oude, esthetische idealen. Het is ook aannemelijk dat de heersers wilden doen voorkomen dat zij leken op hun witte onderdanen. Sommige witte portretten zijn echter regelrechte vervalsingen die andere, onbekende personen voorstellen of verwitte portretten van andere familieleden zijn. Opvallende verschillen tussen portretten die dezelfde persoon moeten voorstellen kunnen verklaard worden als wanneer verschillende schilders hun eigen idealisering van deze persoon schilderden en als zij de etnische trekken wilden verbergen. Dit treft men zeer sterk bij de portretten van Constantijn Huygens, Hugo Grotius en Henriette Maria Stuart. Zij was de echtgenote van Charles I en dochter van Maria de Medici en Henri IV en de tante van Lodewijck XIV. Soms lijkt het door deze vervalste en half-gewitte schilderijen te volgen, alsof de zwarte voorouders uitsluitend met witte partners huwden en dat de nakomelingen steeds witter werden, omdat men denkt dat de portretten een getrouwe weergave zijn van de kleur. Dat was wellicht pas tegen het einde van de zwarte overheersing het geval toen adellijke families bewust wit werden. Want daarvoor huwde men juist bewust zwart ter behoud van kleur en ‘blauw bloed.’
Henriette Maria, gewit, moeder van Charles II Stuart, tante van Lodewijck XIV
Catherine de Medici, koningin van Frankrijk
[Henriette Maria Stuart, dochter van Maria de Medici, tante van Lodewijck XIV, moeder van Charles II Stuart, gewit maar met Zwarte Page. Catherine de Medici. Catherine en echtgenoot Henri II. Lodewijck XIV.]
DE HERKOMST VAN DE ZWARTE EUROPEANEN
Om de vraag waar deze mensen vandaan kwamen te beantwoorden dienen wij ons te realiseren dat de eerste mens in Oost Afrika ontstaan is en aannemelijk bruin was, als een aanpassing aan het klimaat. Van daaruit verspreiden zij zich over de hele wereld. De Afrikanen die na de Tweede IJstijd 40.000 jaar geleden, naar Europa trokken verloren door mutatie hun pigment als aanpassing aan het zonarme klimaat en werden wit. Het gekleurde pigment vormde een belemmering voor de aanmaak van vitamine D wat nodig is voor sterke botten. Witten kunnen opgevat worden als een ‘endogame, albino natie.’ Tevens kan men geen scherpe scheidslijn trekken tussen wit en zwart in Europa waar er van oudsher vele tussenvormen bestaan. Men trof 40.000 jaar oude overblijfselen van de Grimaldi mens in Zuid Frankrijk die Afrikaanse lichaamskenmerken vertonen. Wetenschappers theoretiseren dat de Venus van Willendorff Afrikaanse trekken als kroes haar en steathopigy (vetophoping op het achterste) vertoont en daarom een zwarte vrouw voorstelt. Dr Ivan Sertima publiceerde over aanwijzingen van mijnkolonies van de klassieke Egyptenaren in Europa die mineralen naar Egypte exporteerden. Snowden beschreef vele zwarten en gekleurde personen in de klassieke wereld, waar er geen discriminatie vanwege kleur bestond. Men accepteerde de uiterlijke verschillen als gevolgen van klimaat die verder niets zeiden over de vaardigheden of de schoonheid van mensen. De zwarte nederzetting vormden mogelijk een magneet voor andere gekleurde mensen in de klassieke wereld. Net zoals wij op andere continenten als Afrika zowel pikzwarte als zeer lichtgekleurde volkeren treffen, zo herbergde Europa ook witte en gekleurde volkeren.
[Gustav IV. Moliere]
DE FRANKEN
Volgens Mike Nassau (2003) hebben wij in Europa te maken met nakomelingen van Afrikaanse Garamantes, Iraanse Askenazi’s en Anatolische strijders die Julius Ceasar rond 50 v.Chr. bracht om de grenzen met het Germaanse rijk te bewaken. Zij werden langs de Donau en de Rijn gestationeerd, waar zij zich naderhand vestigden en vormden gemeenschappen waar men ver in de achttiende eeuw nog gekleurde mensen trof. Leden van deze gemeenschappen trokken als migranten naar Amerika waar zij bekend werden als Black Dutch. Ze oogden zwart, maar genoten de privileges van blanken ten opzichte van de in slavernij ontvoerde Afrikanen. Deze gekleurde Europeanen werden mogelijk de Franken, een latinsprekende natie van strijders die vanaf 325, bij de val van het West Romeinse Rijk hun opgang maakten en een elite werden in de Nederlanden en Frank-Rijk. Markies de Boulanvilliers spreekt van Franken als de voorvaders van de Franse adel, een afzonderlijke etnische groep die de Galliërs aan zich onderworp.
Wassenaer Obdam, oudste Nederlandse adel
Odet de Coligny, hugenotenleider
[Wassenaer Obdam. Odette de Coligny, oom van Louise de Coligny, echtgenote van Willem I van Oranje Nassau]
RENAISSANCE EN PROTESTANTISME
Met de Renaissance werd deze gekleurde Europese natie een ridderlijke, adellijke, koninklijke, keizerlijke en intellectuele elite. Zij waren de cultuurdragers die de klassieke beschaving en klassieke werken hadden bewaard en weer invoerden. Zij zagen zich als de volgers van de antieke Romeinse heersers. Alle beroemdheden vanaf die periode zijn zwarte en gekleurde personen met als grootste voorbeeld de grafelijke familie De Medici die zwart was en zich in alle koninklijke families huwde. Alle Europese vorsten werden door huwelijken bloedverwanten van elkaar. Via de kleindochter van Maria de Medici, Maria Stuart I werd er een verbinding gemaakt met de zwarte familie Van Oranje Nassau. Ook het protestantisme lijkt, afgaande op het uiterlijk en kleding van de kerkvaders, een gevolg van het oosterse christendom dat zich tegen de aanbidding van beelden keerde. Het protestantisme begon in de Nederlanden met beeldenstormen.
Maarten Luther, grondlegger protestantisme
Moorrees, een zwarte adellijke familie. De Moor, een knappe jonge, rijk uitgedoste man, komt veelvuldig voor in de heraldiek en wijst op Blauw Bloed van de familie
Aanbidding met de prominent opgestelde Moor, als symbool van de christelijkheid van de zwarte elite
[Maarten Luther. Familiewapen Moorrees. Aanbidding door Jeroen Bosch.]
OMGEKEERDE APARTHEID
De situatie van een voormalige zwarte overheersing in Europa laat zich aldus het best vergelijken met een omgekeerde apartheid. Zwarten bekleedden, net zoals witte Rhodesiërs en witte Zuid Afrikaners in het toenmalige Zimbabwe en Zuid Afrika, dezelfde positie en gebruikten dezelfde onderdrukkingstechnieken gebaseerd op kleur, ten opzichte van een witte meerderheid. De huidige geproblematiseerde positie van zwarte, gekleurde en moslim Europese burgers wordt bepaald door een oud voornemen om nooit meer terug te keren naar die periode. Dus tonen musea en wetenschappelijke werken ons vervalste portretten van de zwarte elite en worden de materiele en intellectuele verworvenheden van deze zwarte elite ‘oorlogstrofeeën’ die als prestaties van witten worden gepresenteerd en gelden als bewijs van witte superioriteit. Daar musea als staatsinstituties functioneren is er in Europa daarmee sprake van staatsracisme. Het doel is zwarte en gekleurde personen uit te sluiten van posities van gezag en posities van macht zodat zij nooit meer een elite kunnen vormen. Alle maatschappelijke voorspoed van individuele zwarten wordt benaderd als een privileges aan zwarten die het systeem accepteren en uitdragen naar andere zwarten. Tegelijk treft men in de media beeldvorming die steeds het beeld van zwarte en gekleurde als tweederangs, buitenlands, allochtoon, minder ontwikkeld, minder intelligent, lelijk, slecht en meer crimineel bevestigd en handhaaft. Antidiscriminatie initiatieven zijn dus niet bedoeld om iets tegen staatsracisme te doen, maar om de slachtoffers zand in de ogen te strooien en te leren geweld en de achterstelling te accepteren.
Nelson Mandela, voormalig president van post-apartheid Zuid Afrika
Oprah Winfrey
Barack Obama, Democratische presidentskandidaat(2008)
Kofi Anan, voormalig UN voorzitter
Martin Luther King jr: burgerrechtenstrijder
[Zwart leiderschap, gisteren en vandaag: Mandela. Winfrey. Barrack Obama. Kofi Anan. Maarten Luther King Jr.]
CONCLUSIE
Om in Europa de naweeën van de omgekeerde apartheidsperiode te kunnen overwinnen zullen wij moeten beginnen te erkennen dat er ooit sprake was van een despotische zwarte overheersing, net zoals er vandaag sprake is van een witte despotische overheersing. Een belangrijk middel is de ontkenning van een zwarte elite en de mogelijkheid dat er ooit een zwarte adel was. Daartoe gebruikt men de permanente en dwingende expositie van vervalste afbeeldingen in musea. In Rhodesië en Zuid Afrika heeft men de overheersing door een witte minderheid overwonnen, en zoekt men redres voor de verschrikkingen van het apartheidsregiem door middel van verzoeningscommissies. In feite kijken wij naar een proces van tribalisme waarmee men ook in andere delen van Afrika tracht af te rekenen. In het geval van Europa en Zuid Afrika treedt het verschil vanwege kleur nogal sterk op de voorgrond wat de vermeende ‘verschillen’ tussen de twee groepen dramatischer maakt dan ze zijn. Wij kunnen deze situatie ook vergelijking met de achterstelling van vrouwen op basis van hun eeuwenlang beleden vermeende biologische inferioriteit, emotionaliteit, onreinheid, religieuze onderworpen positie en kleinere intellectuele capaciteiten dan de man. Geen enkel beschaafd en Verlicht mens gelooft nog in deze zaken en politieke partijen presenteren ter emancipatie van de vrouw, zowel vrouwelijke als manlijke kandidaten, gelijkwaardig op kieslijsten. Besturen streven naar evenveel manlijke als vrouwelijke bestuurders. De enige remedie is dus streven naar een sterke, Verlichte democratie met evenredige vertegenwoordiging, zodat geen enkele minderheid haar wil aan de meerderheid kan opleggen. Zonder dat die minderheid verdrukt wordt en gelijke rechten door gelijke kansen blijven. Instituties zouden nauwgezet een weerspiegeling van de samenleving moeten zijn en alle burgers zouden zichzelf in het bestuur vertegenwoordigd moeten zien. Men kan volhouden dat manlijke bestuurders ook kunnen spreken namens de vrouwen, maar in de praktijk leidt dit toch tot achterstelling van vrouwen. Alle burgers moeten ook gelijke kansen hebben om deel te nemen in het bestuur en voorkomen moet worden dat men door inferieur onderwijs, negatieve beeldvorming in de media, valse portretten in de musea, segregatie, juridische discriminatie, oneerlijke rechtsprocedures en coöptatie; een onterechte oververtegenwoordiging van groepen krijgen in bestuursfuncties.
Egmond Codfried
egmondcodfried@hotmail.com
Den Haag
20 januari 2008
NB: Het is helaas vanwege technische beperkingen niet altijd gelukt om een bestaande zwarte afbeelding hier af te drukken