<< Previous Topic | Next Topic >>Return to Index  

TIROID FONKSIYON TESTLERI

December 30 2007 at 11:16 PM
HACI  (Login omeryalniz)
Forum Owner

 
BÖLÜM-(8)

TIROID FONKSIYON TESTLERI

A) Tiroid hormonlarinin kan düzeyini saptayan testler
1: Serum Tiroksini
2-a) Serum T3'ü
2-b): Serum ters (reverse) T3'ü
3) Serum Tiroksin Iyodu
4) Serbest serum T4'ü
5) Plazma TSH yogunlugu
6) Serbest T3 ve T4 Indeksi

B) Tiroid Imaj (Görüntüleme) Testleri
1: Tiroid Sintigrami
2: Radyoaktif Iyot Testi
3: Tiroid Ekografisi:

C: T3 Resin Uptake (T3RU) Testi
1) T3 Resin Uptake Testinin yorumu
D: TSH Stimülasyon Testi
E: TRH Stimülasyon Testi
F: TSH Süpresyon Testi
G: Serum Tiroglobülin Testi
H: TSH Reseptör Antikorlari
I: Tiroid Ince Igne Biyopsisi

TIROID FONKSIYON TESTLERI

Önceleri, teknik nedenlerden dolayi, tiroid fonksiyonlarini ölçme ve bulgulari tiroid hastaliklari ile bagdastirma, güvenilir olmaktan çok uzakti ve mevcut bir iki test duyarlilik ve spesifiklilikten yoksundu. Tiroid fonksiyonunu direkt ve endirekt olarak ölçen bu testlerden çogunun günümüzde tarihsel anilarindan baska degerleri kalmamistir. Örnegin endirekt tiroid fonksiyon testlerinden biri olan bazal metabolizmayi ölçmek ve bulgulari tiroid hastaliklarinin tani ve tedavisine uygulamak bugün için tümüyle gereksiz bir atilimdir. Ayni sekilde kinememetri denen ve asil tendon refleksini zamanlayarak tiroid fonksiyonunu ölçmeye çalisan test de duyarliliktan tümüyle yoksundur(1).

Hiper ve hipo-tiroidizm'lerin seyri sirasinda, serum ve idrar degerlerinde bazi önemli degisiklikler olur. Bu bozukluklar, tiroid hastaligi tedavi edilince kaybolma egilimi gösterir. Örnegin hipertiroidizmde görülen alkalen fosfotaz ve kalsyum yükselmesi ve hipotiroidizmde karsilasilan hiperkolesterolemi ve sedimantasyon yükselmesi, gibi... Bunlar non spesifik bulgulardir ve serum tiroid hormonu ve TSH düzeylerini ölçmenin yerini tutamazlar. Bu ve diger non spesifik degerlere bakarak tiroid hastaligini tanima ve tedavilerini izleme olanagi yok denecek kadar sinirlidir.

10-15 yil öncesine kadar bile, total serum T4, T3 ve TSH düzeylerini güvenilir bir sekilde ölçmek ve sonuçlari yorumlamak oldukca güçtü. Teknik nedenlerden dolayi serbest T4 ve T3'ü ölçmek olanagi yoktu. Teknik ilerlemeler basarildiktan sonra bile serbest hormonlarin serum düzeylerini ölçmek güç ve pahali bir çaba olma durumunu korumaktadir. Bu nedenle ucuz ve nisbeten kolay olduklarindan T4 ve T3'ün degerlerini endirekt olarak ölçen testler hala ragbettedir.

Tiroid hastaliklarini tanimaya yönelik çesitli tiroid fonksiyon testleri vardir. Bunlari çesitli guruplara ayirarak inceleyebiliriz.

A) Tiroid hormonlarinin kan düzeyini saptayan testler. Normal degerler için Tablo(8-1)'e bakiniz.

1: Serum Tiroksini: Oldukca spesifik bir test olmasina ragmen, her zaman tiroid fonksiyon bozuklugunun gerçek derecesini yansitmaz. Bu test yalniz serumda TBG ve TBPA'e bagli tiroksini ölçer. Çesitli hastaliklar ve klinik durumlar TBG ve TBPA'da artma ve azalmalara ve dolayisiyla total serum tiroksin yogunlugunda önemli dalgalanmalara neden olabilir(Tablo 3-1).



Tablo(8-1): Tiroidle ilgili bazi normal degerler:

T4 4.7-11 mikro gram/dl
Tiroksin iyodu T4x0.66
Serbest T4 yüzdesi % 0.015-0.030
Serbest T4 09-2.5 ng/dl
T3 70-220 ng/dl
Serbest T3 yüzdesi % 0.20-0.40
TBG 15-30 mg/L
rT3 10-30 ng/dl
TSH 0.5-6 mikro ünite/dl
Tiroglobülin 28 ng/dl veya daha az
TBG satürasyonu % 23-35
Radyoaktif iyot Normal uptake %10-30


2-a) Serum T3'ü: Serum T3 düzeyi de radioimmunoassay testi ile ölçülür. Bu düzey ortalama 120 nanogram/ml'dir. Serumdaki normal degerleri 70-200 nanogram/ml arasinda degisir. Bu test yalniz globülin ve prealbumine bagli T3'ü ölçer. Bu nedenle T4'de oldugu gibi, serum TBG ve TBPA düzeylerinde olan dalgalanmalardan etkilenir. Serum T3'ü ayrica periferde T4'ün T3'e dönüsümünü azaltan klinik durumlardan da etkilenir ve serum T3 düzeyinde olan azalmalar, yanlislikla, hipotiroidizmin gösterisi olarak yorumlanabilir(Tablo 8-2).


Tablo (8-2): Ötiroidli hastalarda yanlis total tiroksin degerlerine neden olan durumlar:

Yanlis Yüksek Durumlar:

Hamilelik
Hepatit
Akut intermittant porfiri
Ailevi hipertiroksinemi
Çesitli ilaçlar
Östrojen
Dogum kontrol haplari
Metadon
Heroin
Perfenizin


Yanlis Düsük Durumlar:

Siroz
Tikanma sariligi
Nefrotik sendrom
Çesitli ilaçlar, androjenler, salisilatlar
Prednizon
Akromgali

Hastada bu tabloda degindigimiz klinik durumlardan biri yoksa, T4'ün kan degerinin artmasi hipertirodizmi, azalmasi ise hipotiroidizmi gösterir. Serum total T4'ünü ölçmek için kullanilan radioimmunoassay testi T4 için spesifik oldugundan, kanda dolasan diger iyotlu maddeler test sonucunu etkilemez.

T3, TBPA'e çok az baglandigindan, T4 hipertiroidilerinde radioimmunoassay ile ölçülen serum degeri yükselmeyebilir. Ancak genel bir kural olarak hipertiroidizmde T3, T4 ile birlikte yükselme egilimi gösterir.

T3 tirotoksikozuna, bazi tirotoksik nodüllerinin seyri sirasina ve Graves hastaliginin baslangiç dönemlerinde rastlanabilir. Tek basina T3 toksikozu ender gelisen bir hastaliktir ve su laboratuvar bulgulari ile birlikte görülür; Normal serum T4'ü, yüksek serum T3'ü ve son derece düsük serum TSH düzeyi.

Hipotiroidizm'de, ilginç olarak, serum T3 düzeyi normal sinirlar içinde kalma egilimi gösterir. Bu durumda serum T3 degerinin de düsmesi, hastaligin agir bir seyir izledigini ve uzun süredir sürmekte oldugunu gösteren delillerden biridir.

2-b): Serum ters (reverse) T3'ü (rT3):
rT3, T3'ün inaktif izomeridir. Periferde T4'den sentez edilir ve serum düzeyi radyoimmünoassay ile ölçülür. Periferde T4'ün T3'e dönüsümünün inhibe edildigi durumlarda (ÖHS, amiodaron, propranolol gibi ilaçlar) ve hipertiroidizmde, serum rT3 düzeyi yükselir, hipotiroidizmde düser.

3) Serum Tiroksin Iyodu:
Bu deger hesaplanarak bulunur ve serum tiroksininin yüzde 66'sina esittir. Çünkü, T4'deki iyot orani % 66'dir.

4) Serbest serum T4'ü:
Serumda dolasan, hiç bir proteine bagli olmayan ve her an T3'e çevrilip, kullanilabilir tiroid hormonudur. Serum serbest tiroksinini ölçen çesitli yöntemler vardir. Direkt denge diyalizi bunlarin en güvenilenidir. Immunoekstraksiyon ve radioimmunoassay serbest serum T4'ünü ölçen diger metodlari olusturur. Direkt denge diyalizi ile ölçülen tiroksin düzeyini etkileyen durum hemen hemen yoktur. Bu yöntemle ölçülen T4 ve serum ultra duyarli TSH düzeyleri hemen her tiroid fonksiyon bozukluklarindan etkilenir ve tiroid fonksiyonunu en dogru olarak yansitan testleri olusturur.
Serbest serum tiroksini, T3 tirotoksikozu disindaki her hipertiroidi olgusunda yükselir ve her hipotiroidide düser.



5) Plazma TSH yogunlugu:
1950'li yillarda gelistirilen ilk TSH testi oldukca duyarsiz ve bu nedenle klinik uygulama için tümüyle yararsiz idi. 1960'li yillarda gelistirilen TSH testi ise-ki ilk kusak TSH testi olarak bilinir-hipotirodizmi tanimada oldukca basarili olmustur. Ancak yalniz bu teste dayanarak hipertiroidizmi, ötiroidden ayirma olanagi yoktu.

1980'li yillarda monoklonal antikorlar kullanarak ve yepyeni bir kavramla gelistirilen ikinci kusak TSH ölçme yöntemi, tiroid fonksiyon testlerinde bir devrim yaratmistir. Bu testle, ilk defa olarak, hem hipo, hem de hiper tiroidizmi tanima olanagi kazanilmistir. Ancak bu test de birçok klinik durumu tam olarak açiklayamamaktadir.

Son yillarda gelistirilen "ultra duyarli" üçüncü kusak, TSH testi hemen her türlü tiroid fonksiyon bozuklugunu tanimada son derece yararlidir.

Son yillarda dördüncü kusak TSH testi üzerinde çalismalar yapilmaktadir!

TSH, T4 tarafindan regüle edilen bir hormondur. Kanda artan T4, TSH'yi süprese eder. Bu süpresyonun çesitli dereceleri vardir. TSH süpresyonunun derecesi, direkt olarak kandaki T4 düzeyini yansitir. Kan dolasiminda ne kadar çok T4 hormonu varsa, TSH düzeyi o kadar düsüktür. TSH tiroid fonksiyonlarinda olan degisikliklere son derece duyarli bir hormondur. örnegin, serum serbest T4 düzeyinin yüzde elli düsmesi, TSH yogunlugunda yüzde 100-160 arasinda bir artmaya neden olmaktadir.

Görüldügü gibi, tiroid fonksiyonu ile serum TSH düzeyi arasindaki iliski bire bir olmayip, logaritmiktir. Tiroid hormon düzeyinde olan küçük degisiklikler, TSH düzeyinde asiri inip çikmalara neden olmaktadir. Bu niteliginden dolayi TSH testi, tiroid fonksiyonunda olan en küçük degisikligi bile yansitir ve fonksiyon bozukluklarinin tanisinda önemli bir rol oynar.

Ultra duyarli TSH testi normal fizyolojik sirkadian ritmi bile gösterecek kadar duyarlidir. Normal serum TSH düzeyi mililitrede "0.3 ile 5" mikro ünite arasinda degisir. Hipotiroidizmde TSH düzeyi mililitrede 5 mikro ünitenin üstüne çikar, hipertiroidizmde ise 0.3 mikro ünitenin altina iner. Ikinci kusak duyarli TSH testi, mililitrede 0.1 mikro ünite, üçüncü kusak ultra duyarli TSH testi ise mililitrede 0.01 mikro ünite TSH'yi ölçebilir.

Son derece duyarli olmasina ragmen, ultra duyarli TSH testinin bile bazi limitasyonlari vardir. Bunlari üç guruba ayirarak inceleyebiliriz;

a) Düsük TSH'ya ragmen, hastada hipertiroidizmin olmadigi durumlar:
Agir sistemik hastaliklarda(2), santral hipotiroidizmde (TRH yetmezliginde), yüksek doz glukokortikoid tedavisi sirasinda, dopamin enfüzyonu yapilan hastalarda(3) görülür. Hipertiroidizm tedavisi görmekte olan hastalarda da düsük TSH'nin bir anlami yoktur.

b) Normal TSH'ya ragmen hastanin ötiroidili olmadigi durumlar:
TSH salgilayan hipofiz tümörlerinin seyri sirasinda TSH'ya bagli hipertiroidizm gelisebilir. Bu hastalarda serum TSH düzeyi yüksek de olabilir, normal sinirlar içinde de kalabilir. Hastada klinik olarak hipertiroidizm belirtileri varsa, normal TSH testi degerini kaybetmektedir. Bu durumlarda laboratuvar hatasi da düsünülmelidir. Hipertiroidizmli hasta hizla hipotiroidizmli yapilmissa, TSH süpresyonunda belirli bir süre için gecikme olacagindan, TSH testi önceleri normal çikabilir. Hipotiroidizmli hastaya birden yüksek doz tiroksin verilmisse, TSH henüz süprese edilmediginden, düzeyinin normal oldugu sanilabilir.

c) Yüksek TSH'ya ragmen, hastanin hipotiroidizmli olmadigi durumlar: Adrenal yetmezliginde düsük serum kortizolünden dolayi, TSH yükselebilir. TSH salgilayan hipofiz tümörlerinde TSH çogu kere yüksek, arada bir yukarda da degindigimiz gibi, normaldir. Santral hipotiroidizmde TSH düsük, normal ve yüksek olabilir. Akut bir hastaliktan iyilesmekte olanlarda da TSH yüksek olma egilimi gösterir.

Bazi durumlarda TSH düzeyi geçici düsmeler gösterir. örnegin, bazi tiroidit'lerde tiroidden kana T4 sizmasindan dolayi, geçici bir TSH süpresyonu gelisebilir.

Ultra duyarli TSH testi ile saptanan düsük TSH düzeyini, klinik bulgular ne olursa olsun, izlemeyi ihmal etmemelidir. Bir kaç hafta sonra test tekrarlanmali ve TSH gerçekten düsükse, tiroid bozuklugunun dogasini saptamaya çalismalidir. Subklinik hipertiroidizm önemli bir hastaliktir ve tedavi edilmelidir! Yalniz laboratuvar testleri ile taninan bu hastalik, baska bulgu ve belirtiler yok diye tedavi edilmezse, hastalarda hipertiroidizmin bazi önemli yan etkileri, örnegin osteoporoz, atrial fibrilasyon ve embolizm, kalp hipertrofisi, gelisebilir.



6) Serbest T3 ve T4 Indeksi (FT4I): Tek basina bir test olmayip, total serum T3 veya T4 düzeyini, RT3U testi (T3 resin uptake testi-asagi bakiniz) sonucuna bölerek elde edilen bir sayidir. Serbest T3 veya T4 düzeyini saptamak olanagi yoksa bu test önem kazanir ve indeks serbest T3 veya T4 düzeyini yansitir. Tiroid hormon düzeyini daha kritik olarak inceleyen bir yöntemdir.

Serbest T4 ile birlikte bu indeks hipertiroidizmde artar, hipotiroidizmde azalir. Iyotlu maddelerden etkilenmez. Her ne kadar serbest T4 testi bu indeksin yerini almissa da, serbest T4'ü ölçemeyen laboratuvarlar bu hesaplamayi yaparak, serbest T4 ve T3 düzeylerini, dogruya oldukca yakin olmak üzere, ölçebilirler.



B) Tiroid Imaj (Görüntüleme) Testleri:


1: Tiroid Sintigrami (Scan): Tiroidin büyüklügünü, yapisini ve lokalizasyonunu içeren önemli bilgiler vermesine ragmen, bir tarama testi degildir. Tiroid hastaliginin seyri sirasinda bazi spesifik sorulari yanitlamak için uygulanir. Bu test, boyunda tiroidin olup olmadigini, vücudun herhangi bir yerinde fonksiyonel tiroid dokusunun bulunup bulunmadigini (örnegin overde struma ovarii veya metastatik tiroid kanseri gibi), tiroid nodülünün fonksiyon yapip yapmadigini arastirmak için uygulanir. Bu yöntem ayrica bas ve boyun yöresine röntgen tedavisi uygulanmis hastalarda ve tiroid palpasyonunun diger nedenlerle olanaksiz oldugu kisilerde kullanilabilir.

Tiroidi görüntülemede yararli çesitli radyoaktif moleküller vardir. Bunlarin en çok kullanilanlari radyoaktif sodyum iyodür ve sodyum perteknetat (TcO4-)'dir. Ikisi aradindaki farklarin en önde geleni, iyodürün tiroidde hem yogunluk kazanmasi, hemde organifiye olmasi (tiroglobülin molekülünün yapisina girmesi), perteknetat'in ise organifiye olmadan, tiroidde konzantre olabilmesidir. Perteknetat'in yararlari bu kadarla bitmemektedir. Bu madde ile yapilan tiroid görüntülemesi daha kisa sürede basarilmakta, hastalar daha az radyasyona maruz kalmakta, görüntünün rezolüsyonu (çözüntüsü) daha yüksek olmakta ve daha kaliteli bir imaj elde edilmektedir. Radyoaktif iyot kullanilacaksa, substernal tiroidi inceleme disindaki durumlarda, I-123 yeglenmelidir. Iyodun bu radyoizotopu daha az radyasyon saçar ve I-131'den daha kaliteli bir görüntü verir. I-131'den çikan fotonlarin enerjisi daha yüksek oldugundan, bu izotop, tiroid kanserinin kemik metaztazlarini ve substernal guatrlari incelemeye daha uygundur.


2: Radyoaktif Iyot Testi:

Bütün tiroid testleri arasinda yalniz bu test, tiroid fonksiyonunu direkt olarak ölçer. Yukarda da degindigimiz gibi, I-131 bu amaç için kullanilabilirse de, I-123 yeglenir. Agiz yoluyla alinan veya damardan enjekte edilen radyoaktif iyot, hizla ekstraselüler siviya geçer ve vücuttaki iyot yüküne katilip, homojenize olur. 10 dakika, 1 saat, 6 saat ve 24 saat sonra bir scan yardimi ile, tiroidin radyoaktif iyodun yüzde kaçini tuttugu hesaplanir. Normalde 24 saat sonra, verilen dozun yüzde 10-30'u tutulmus olmalidir. Bu testle elde edilen sonuç hipotiroidizm için pek duyarli degildir. Çünkü sonuç çogu kere normalle hipotiroidizm arasindaki gri bölgeye düsme egilimi gösterir. Idrardaki radyoaktiviteyi sayarak, testin duyarliligi artirilabilir. Hipotiroidizm'de idrarda radyoaktivite artarken, hipertiroidizmde azalma olmaktadir.

Radyoaktif iyot testi hipertiroidizmin tanisinda daha duyarlidir. Ancak bu testin yapilacagi 2-4 hafta içinde antitiroid ilaçlar, tiroksin ve iyot içeren maddeler kullanilmis olmamalidir. Iyotlu kontrast madde kullanarak röntgen çekilmisse bu testin degeri en azindan 6 ay geçersizdir. Hamile hastalara radyoaktif iyot verilmez.

Bu test, hipertiroidizmi ve subguruplarini tanimada yardimci olabilir. Graves hastaliginda alim (uptake) diffüz ve homojen, toksik adenomlarda yerel (lokalize) ve kronik lenfositik tiroiditlere bagli hipertiroidizm'lerde ise daginik ve parçalidir. Diger tiroiditlerde ve vücuda disardan giren tiroid hormonuna bagli olarak gelisen tirotoksikozlarda sonuç negatiftir.



3: Tiroid Ekografisi:

Ilk tibbi uygulanmasina 1965 yilinda baslanan ekografi, tiroidin iç yapisindan yansiyan yüksek frekansli ses dalgalarinin sekilsel dagilimini inceleyerek tiroidi görüntüleyen ve temel olarak, spesifik sorulara yanit arayan bir yöntemdir. Bu test tiroiddeki nodüllerin sayisini, kistik olup olmadiklarini, iç ekolarinin varligini, çevresinin yuvarlak ve düzgün olup olmadigini, büyüklügünü saptar. Bu yöntem fizik muayeneden, MRI'dan, CAT skan'den, "nodülleri bulma ve tiroid hacmini ölçme yönünden", daha yararlidir. Duyarligi yüzde 90'i geçen, basit, agrisiz, tekrarlanabilir ve nisbeten ucuz bir testtir. Çocuklarda daha da yararlidir. En çok kullanilan sekli B-modu ekografidir. Bu yöntemle tiroid nodülleri solid, kistik ve kompleks olarak siniflandirilirlar(4,5).

Bazi merkezlerde doktorlar tiroid nodülünün dogasini ekografi ile degilde, ince igne aspirasyon biyopsisi ile saptamayi yeglerler. Diger merkezlerde ise, ekografi, ince igne biyopsisine eslik eder ve onun duyarlik ve spesifikligini artirir(6,7).

Yüksek çözüntülü ekogram, çapi bir mm'yi bile geçmeyen nodülleri gösterebilir(8). Ancak bu yüksek çözüntü ile toplanan bilgiler bir noktadan sonra degerlerini kaybetmektedir. Simdilik bu verilerle ne yapilacagi bilinmemektedir. örnegin, soliter tiroid nodülleri oldugu sanilan hastalarin yüzde 40'inda birden fazla nodülün varligi saptanmistir(9,10). Belki de ekografi ile toplanan bilgilerin bir kismi gereksiz veya yapaydir. Normal dokulardan yansiyan dalgalarin olusturdugu görüntü her iki cinsde ve her yas gurubunda farkli sekiller alabilir. Yaslilarda normal tiroid dokusu nodüler olma egilimi gösterir.

Her türlü yararina ragmen, ekografi, benign ve malign tümörleri kesin olarak birbirlerinden ayirmakta yetersizdir. Ancak bazi olgularda, kesin olmamakla beraber, hastaligin dogasi hakkinda oldukca yararli bilgiler verebilir.

Malign tiroid tümörleri, yapilarinin az çok nekrotik ve disorganize olmasi nedeniyle, az eko yayarlar. Bening tümörler ise, hiper eko ile niteliklidirler. Benign tümörlerin çevresinde dar, açik bir alan (halo) bulunur.

Tek, kistik, muntazam ve iç ekodan yoksun bir tiroid nodülü, özellikle 4 sm'nin altindaysa, çok büyük bir olasalikla, benigndir. Iç ekoda gözlenen noktali kalsifikasyonlar papiller tiroid kanserini düsündürmelidir.

Bu bulgularin hiç biri spesifik degildir!



C: T3 Resin Uptake (T3RU) Testi:



Bu teste modasi geçmis gözüyle bakiliyorsa da, dikkatli bir sekilde yapilirsa, serbest T4 hakkinda bilgi verebilir. Her ne kadar serbest T4'ü ölçmek olanagi varsa da, bu test hem pahali hem de güçtür. Onun yerine ayni bilgiyi veren endirekt test, T3RU'dur.

Hastadan alinan 3 ml kadar bütün kana, iyot 131 ile isaretlenmis eser miktarda T3 (I-131 T3) ve standartlandirilmis resin veya karbon eklenir, tüp iyice çalkalanir, enkübe edilir ve radyoaktivitesi ölçülür. Resin veya karbon eklemenin nedeni serbest T4'ü absorbe edip, serumdan çikarmaktir. Daha sonra resin veya karbon kandan ayrilir, serum fizyolojikte yikanir, radyoaktivitesi ölçülür ve sonuç hemotokrite göre düzeltilir. Resin veya karbon ayrilmadan önceki radyoaktivite ile, ayrildiktan sonraki radyoaaktivite arasindaki fark TBGnin satürasyonunu gösterir.

Bu testde, isaretlenmis T3, isaretlenmis T4'e yeglenir. Çünkü bu testin amaci T3 ile ilgili bir özelligi kullanarak, serbest T4 oranini saptamaktadir.

Isaretlenmis T3, serum proteinlerine non spesifik olarak daha az tutunacagindan, isaretlenmis T4'le yapilan teste göre daha güvenilir bir sonuç vermektedir.

Bu test TBG'nin satürasyonunun derecesini gösterir. Normali yüzde 23-35'dir.

Hipertiroidizmde dolasima yüksek miktarda geçen T4, TBG'nin satürasyonunu doldurmustur. Bu artan satürasyondan dolayi TBG'e tutunamayan isaretlenmis T3, serbest hormon yüküne katilir ve resin veya karbon ile absorbe edilerek, T3 resin uptake'inin yükselmesine neden olur.

Hipotiroidizmde ise, T3RU düser. TBG satüre olmadigindan isaretlenmis T3'ün büyük bölümü TBG'ye tutunmayi sürdürür.



C-1 T3 Resin Uptake Testinin yorumu: (Tablo 8-3). Bu test de, digerleri gibi, hipertiroidizmin tanisinda daha duyarlidir. özellikle hamilelik sirasinda yararlidir. Normalde hamilelik sirasinda serum T4 düzeyi yükselir. Bunun nedeni hamilelikte artan TBG düzeyi ile birlikte T4 baglayan yörelerin sayisinin artmasidir. Serum serbest T4 düzeyinde yükselme olmaz ve T3 Resin uptake'i düsüktür.



Tablo(8-3): T3 Resin Uptake Testini Etkileyen Durumlar:

T3 Resin uptake'inde Artma

Hipertiroidizm
Sistemik Hastaliklar
Siroz
Nefrotik Sendrom
Herediter TBG Azalmasi
Cushing Hastaligi
Akromegali
Diyabetik Ketoasidozis
Ilaçlar
Prednizon
Androjenler
Salisilatlar
Anabolik Steroidler

T3 Resin Uptake'inde Azalma
Hipotiroidizm
Hamilelik
Hepatitler
Akut Intermittan Porfiri
Herediter TBG Artmasi
Primer Biliyer Siroz
Malnütrisyon

Ilaçlar:
Estrojen,
Dogum Kontrol Ilaçlari
Perfenazin
Florourasil



T3RU, TBG düzeyinin arttigi veya azaldigi durumlarda serbest T4'ün gerçek degerini yansittigindan ve kolayca uygulanabileceginden, çok yararli bir testtir.

Hipertiroidizm'de hem total T4, hem de T3RU birlikte yükselir. Dogum kontrol hapi alan kadinlarda (hamilelikte oldugu gibi) artan TBG'den dolayi, yükselen total T4'e, düsük T3RU eslik eder. Hipotiroizm'de hem total serum total T4'ü, hem de T3RU düsüktür. Nefrotik sendromlu hastalarda ise, idrarla protein kaybindan dolayi, total T4 düser ancak, T3RU yükselir.

Özet olarak denebilir ki, T3RU ve total serum T4'ünün birlikte ayni yönde hareketi (birlikte artmalari veya azalmalari) tiroid hastaligini, degisik yönde hareketleri ise tiroid disi bir bozuklugun veya fizyolojik durumun söz konusu oldugunu gösterir.



D: TSH Stimülasyon Testi:

Tiroid bezinin ekzojen TSH'ya olan yanitini ölçen, zaman alici, pahali ve tehlikeli bir girisimdir. Kullanilan bovin TSH'sina karsi, ciddi allerjik reaksiyonlar gelisebilir. önceleri bu test, hipotiroidizmli hastalarda tiroid reservini ölçmek için kullaniliyordu. Endojen TSH düzeyini ölçen ikinci ve üçüncü kusak testlerin ortaya çikisi, TSH stimülasyon testini tümüyle gereksizlestirmislerdir.



E: TRH Stimülasyon Testi:

Hipofizer hipotiroidizmi, hipotalamik hipotiroidizmden ayirmada yararli bir testtir(11). Hastaya intravenöz olarak 400-500 mikro gram protirelin denen sentetik TRH verilir ve serum TSH'si, bu enjeksiyondan önce ve 30 dakika sonra ölçülür. Bazi durumlarda 60 ve 120 dakika sonraki ölçmeler de yararli olabilir. Hipotalamik hipotiroidizmde serum TSH

düzeyinde artma olurken, hipofizer hipotiroizm'de TSH kan düzeyi degismez. Hastalar testin ilk bes dakikasi içerisinde yüz kizarmasi, idrar etme ihtiyaci veya bulantidan yakinabilirler. Bu reaksiyonlar tehlikeli degildir ve hizla kaybolma egilimi gösterir.

Normalde TRH enjeksiyonundan 30 dakika sonra serumTSH'sinda 5-25 mikron ünite arasinda artma olur. 40 yasin üstündeki erkeklerde bu artis 3 mikron üniteyi geçmeyebilir. Tiroid bezinin zedelenmis oldugu primer hipotiroidizmde, TSH'nin artisinda egzejerasyon olabilir. Hipofizer (sekonder) hipotiroidizmde ise TSH yükselmez. Hipertiroidizmde de TSH yükselmesi görülmez.

TRH testinin yararli olabilecegi durumlar sunlardir;

1) Serbest T4 ve T3 düzeylerinde olan artmanin fazla olmadigi hipertiroidizm olgularinda,
2) Serum serbest T4'ün düsük olmasina ragmen, TSH'nin yeterince yükselmemis oldugu durumlarda ve
3) hipofiz yetmezliginden kuskulaniliyorsa.

Oldukca pahali olan TRH enfüzyon testi, yukarda da degindigimiz gibi, iyi tolere edilirse de, yaslilarda aritmilere ve hipertansif krizlere yol açabilir. Bu nedenle ultra duyarli TSH testi, en azindan bazi durumlarda, TRH enfüzyon testinin yerini almalidir.



F: TSH Süpresyon Testi:

Bu test için disardan verilen T3 hormonu kullanilir. TSH süprese edilir, T4 salgilanmasi ve tiroidin I-123 tutma orani azalir. Normalde tiroidin I-123 tutmasinda olan azalma yüzde 10'un altindadir. Graves hastaliginda bu süpresyon görülmez. Radyoaktif iyot kullanildigindan ve sonuç diger testler tarafindan kolaylikla elde edileceginden, bu test de son zamanlarda ragbetten düsmüstür.



G: Serum Tiroglobülin Testi:

Bu testi serumTBG ile karistirmamak gerekir. TBG, tiroidden salgilanan tiroksinin tutundugu serum proteinidir. Tiroglobülin ise, T4 ve T3'ün sentez edildigi matriksi olusturan folikülerdeki kolloid proteinidir. Normalde tiroid hormonlari ile birlikte küçük miktarda tiroglobülin de kana geçer. Çesitli hastaliklarda ve bazi özel durumlarda, serum tiroglobilin düzeyinde yükselmeler görülür. örnegin, subakut tiroidit'te, bening ve malign tiroid tümörlerinde ve guatr'larda. Bütün bu non spesifik durumlarda serum tiroglobülin düzeyini saptamanin bir yarari yoktur. Ancak, hasta daha önce tiroid kanseri tanisi almissa ve tiroid bezinin tamami çikarilmissa, serum düzeyi giderek artan tiroglobülin, metaztazlarin ortaya çiktigini gösterir. Tiroid nodülü aspire edilecek hastada bu test için kan, aspirasyondan önce alinmalidir. Tiroid igne aspirasyonundan 3 hafta sonrasina kadar serum tiroglobülin düzeyinin yüksek kaldigi saptanmistir.



H: TSH Reseptör Antikorlari ( TRAb):

Biyoassay yöntemi ile ölçülen bu antikorlarin uyarici ve inhibe edici olmak üzere iki türü vardir. Biyoassay testi bu türleri birbirlerinden ayiramaz. Inhibe edici antikorlar Hasimoto hastaliginda ve geçici neonatal hipotiroidizmde de ortaya çikabilir(12).



I: Tiroid Ince Igne Biyopsisi(TIIB):

Kalin igne biyopsisinin bir çok yan etkileri olmasina ragmen, ince igne biyopsisi, son derece emin, komplikasyonu az, ucuz, kolay ve tekrarlanabilir bir tani yöntemidir. En büyük sakincasi sitolojik yorumun deneyimli bir (sito)patolog tarafindan yapilmasi zorunlugudur. Ilk kullanilan "kalin-kor igne biyopsilerinin" bazi önemli komplikasyonlari vardi. Hastalarin küçük, ancak anlamli bir bölümünde, kanama, sinir zedelenmesi, trakea perforasyonu ve tümör implantasyonu olusmaktaydi(13). Ince igne biyopsilerinde kullanilan 22-25 numarali ignelerle bu yan etkilerin çogu önlenmistir. TIIB, agrisiz, çabuk, muayenehanede yapilabilir ve atravmatik bir prosedürdür. Hasimoto tiroiditinin, kolloid nodüllerin, lenfomalarin, papiller tiroid kanserlerinin, medüller kanserlerin, indiferansiye kanserlerin tanisinda özellikle yararlidir(14,15,16).

En olagan komplikasyonu kanama ve hematomdur. Boyundaki damarlardan birini ve trakeayi delmek ve hastayi enfekte etmek aralarinda TIIB'in de oldugu her invazif boyun prosedürünün potansiyel komplikasyonlarindandir. Biyopsiyi izleyen ilk 10-15 dakika içinde biyopsi yerine gazli bezle basinç yaparak kanama yan etkisini azaltmaya çalismalidir. Kistik lezyonlarda ve kanama diyatezi olanlarda gazli bezi buz torbasi ile birlikte kullanmalidir.





KAYNAKLAR-BÖLÜM(8)

TIROID FONKSIYON TESTLERI

1) DeGroot, L. J., Larsen, P. R., et al.: The thyroid and its diseases, Edition 5, New York, John Wiley and Sons, 1984.
2) Spencer, C. A., Nicoloff, J. T.,: Serum TSH measurement: a 1990 status report. Thyroid Today, 13: 1, 1990.
3) Morley, J. E.: Neuroendocrine control of thyrotropin secretion. Endocrin. Rev. 2: 396, 1981.
4) Aibdel, Nabi., Falko, J. M., et al.: Solitary cold thyroid nodule: Cost ineffectiveness of ultrasonography, South. Med. 77: 1146, 1984.
5) Less, W. R., Vahl, S. P., et al.: The role of ultrasound scanning in the diagnosis of thyroid swellings. Br. J. Surg. 65: 681, 1978.
6) Ciatti, S., Bartolozzi, C., et al.: The role of ultrasonography and ultrasound guided biopsy in the management of patients sith cold nodules of the thyroid. Ultrasound Med. Biol Suppl. 2: 387, 1983.
7) Omata, K., Iguchi, K., et al.: Clinicopathological study of thyroid carcinomas detected by mass screening. Gan-No-Rinsho, 32: 740, 1986.
8) Bruneton, J. N., Caramella, E., et al.: High definition real-time ultrasonic echography of tumors of the thyroid gland. Apropos of 379 surgically treated cases. Radiol. 66: 59-62, 1985.
9) Gemsenjager, E., Grosjean, M.: Importance of ultrasonic diagnosis for adeiuate resection in benign and malignant goiter. Schweiz Med. Wochenschr. 117: 270, 1987.
10) Solbiati, L., Volterrani, L.: The thyroid gland sith low uptake lesions: Evaluation by ultrasound. Radiol. 155: 187, 1985.
11) Jackson, I, M. D. : Thyrotropin releasing hormone, NEJM, 306: 145, 1982.
12) Gupta, M. K.: Thyrotropin receptor antibodies: advances and importance of detection techniques in thyroid diseases. Clin. Biochem. 25: 193, 1992.
13) Hawk, W. A., Crile, G Jr., Hazard, J. B., Barrett, D. L.: Needle biopsy of thyroid gland. Surg. Gynec. Obstet. 122: 1053, 1966.
14) Akerman, M., Tennvall, J., et al.: Sensitivity and specificity of fine-needle aspiration cytology in diagnosis of tumors of the thyroid gland. Acto Cytolog. 29: 850, 1985.
15) Ashcraft, M.S., Van Herle, A., J.: Management of thyroid nodules. II. Scanning techniiues, thyroid suppressive therapy, and fine-needle aspiration . Head Neck Surg. 3: 216, 1981.
16) Bottles, K, Miller, T. R., et al: Fine-needle aspiration biopsy: Has its time has come? Am. J. Med. 81: 525, 1986.


    
This message has been edited by omeryalniz on Nov 4, 2010 2:12 AM


 
 Respond to this message   
 
  << Previous Topic | Next Topic >>Return to Index  
Create your own forum at Network54
 Copyright © 1999-2014 Network54. All rights reserved.   Terms of Use   Privacy Statement