Gerçekten, yedi bin yılın yağması!..

Yalçın DOĞAN HÜRRİYET 27.04.2003
Asıl yağma işgalden önce


Liste ve kroki çok ayrıntılı. Beyler ise çok şık. Önce liste.

Asur Kraliçesi Nemrud'un altın çaydanlığı, zümrütlü kolyesi, altın bilezikleri, Babil'de kullanılan ilk teleskop, Hammurabi Yasaları'nın yer aldığı ilk levha, Nuh Peygamber'in tufanda kullandığı flüt, Akadlar'a ait bronz büst, Sümerler'in simgesi altın kaplamalı keçi boynuzu, Asurlular'ın fildişinden aslan heykelleri, değeri milyarlarca doları bulan yüzlerce çeşitli mücevher ve belgeler. Yedi bin yıllık, bir daha yerine konulması asla mümkün olmayan insanlığın tarihsel mirası. Tarihteki ilk kütüphane.

Tam 170 bin yapıt. Bunlar Bağdat Müzesi'nin neresinde, hangi vitrininde, krokide ayrıntılarıyla gösteriliyor.

24 Ocak 2003'te, yani savaştan iki buçuk ay önce, ABD Dışişleri Bakanlığı'na, Amerikan Kültür İşleri Konseyi'nden şık giyimli iki kişi geliyor. Konseyin başkanı New York'un dünyaca ünlü Metropolitan Müzesi'nin eski danışmanı Ashton Hawkins. Konsey arkeoloji, kültür, antika eser uzmanlarından oluşuyor. Dünyanın neresinde ve hangi müzesinde tarihin hangi kalıntıları var, bunları ezbere bilen uzmanlar.

İşte, bu uzmanlardan ikisi, 24 Ocak'ta ABD Dışişleri Bakanlığı'na Bağdat Müzesi ile ilgili liste ve krokileri veriyor!..

Hayır, liste ve kroki Bağdat Müzesi ile sınırlı değil. O iki şık bey, aynı zamanda Bağdat Merkez Bankası krokilerini de veriyor. 1995'te Saddam tam onbin antik eseri, altından, elmastan, zümrütten taçları, bilezikleri, kolyeleri bu bankada emniyet altına alıyor.

Bağdat... Mezopotamya... Asur, Akad, Kalde, Elam, Sümer uygarlıkları. Ur, Uruk, Ninova kentleri. Babil'in asma bahçeleri. Matematiğin, astrolojinin, hukukun, mühendisliğin doğum yeri. Örneğin, Dicle ve Fırat'ın yılda dört kez taşması karşısında, Sümerler'in bulduğu kanallar ve barajlar sayesinde, su baskınlarının önlenmesi ve Mezopotamya'da yılda üç kez ürün alınması. İnsanlığın taş devrine son vererek, kültürde, bilimde, kentleşmede tarihin en büyük adımlarından birini attığı bölge. Uygarlığın ilk yeşerdiği bu bölgedeki binlerce yılın mirası.

Krokilerde gösteriliyor. Ayrıca verilen notta, bütün bunlar anlatılıyor. Savaştan ikibuçuk ay önce. ABD Dışişleri Bakanlığı'nda.

Bağdat'ın işgaliyle birlikte, dünyayı ayağa kaldıran yağma başlıyor. Bağdat Müzesi yerle bir!.. Bağdat Merkez Bankası yerle bir!.. Binlerce yıllık tarihi eserler yerlerde sürünüyor, kimi kırılıp dökülüyor, kimi çalınıyor.

Hayır!.. İddia müthiş!.. ABD'nin Bağdat'a girmesinden sonra ve fakat yağmadan önce, müzenin ve bankanın çekilen fotoğrafları var. O fotoğraflar yağmadan önce vitrinlerin zaten boşaldığını gösteriyor!..

Rastlantıya bakın ki, boşalan vitrinler ve kroki birbirini tamamlıyor!..

İkinci iddia, doğrudan yağma sırasında. Evet, gerçekten adi hırsızlık, kırıp dökme, eserleri hunharca parçalama ve çalma var. Ama, bütün o karmaşa içinde, Mısırlı olduğu öne sürülen bazı kişilerin, müzede ve bankada, çok bilinçli bir biçimde yer ve yapıt seçtikleri, bunları büyük bir özenle çuvallara yerleştirdikleri iddiası!.. Eski eser uzmanları!..

Bu arada dünyaya flaş flaş flaş haberler ve TV'lerde görüntüler!.. Müze soyuluyor!.. Müze yağmalanıyor!.. Banka soyuluyor!.. Banka yağmalanıyor!.. Yok ya!..

Üstelik, uygarlık ve de tarih ve de eser ve de bilim ve de insanlığın ortak mirası gibi, yürek sızlatan yorumlar, ahlar ve vahlar içinde!.. Noktayı o Kültür İşleri Konseyi'nden bir üye koyuyor:

''Irak'taki antika ve tarihi eserlerin, yasal olarak Irak'ın dışına çıkmasına izin verilmelidir!..''

Gerçekten, yedi bin yılın yağması!.. Yağma dediğin, böyle olur!..