alternatiFORUM | duyurular | ateizm VE dinler | ağaç ev | bilim | cinsel yaşam | felsefe | kitap | mizah | politika | sanat | spor | tarih | yaşam | tavanarası | TÜRÜK YURT

alternatiforum TARiH FORUMU

ALTERNATİFORUM ÖZGÜR BİR FORUMDUR VE TEK BİR KURALI VARDIR
HİÇ BİR YAZI SİLİNMEZ!

 


  << Previous Topic | Next Topic >>Foruma Geri Dön  

Bu da Osmanlı'nın son atlası

November 30 2003 at 4:29 PM
Anonymous  (Login oadem)

 

Bu da Osmanlı'nın son atlası

Haşim Söylemez -

Osmanlı’nın son dönemine ait atlasa göre 20. yüzyılın başında devletin nüfusu 54 milyon. İstanbul ile ilgili verilen bilgiler ise bize pek yabancı gelmiyor. Yüzyıl önce de şehir nüfusu kalabalıktı; 1 milyon 203 bin. Ülkemizde ve uluslararası arenada Osmanlı tarihi üzerine yoğun bir ilgi var. Bu yakından takipte Osmanlı’nın devlet ideolojisinden çok idari sistemi ve uyguladığı yönetim politikası dikkate alınıyor.

Osmanlı’nın sona ermesiyle birlikte yer yüzündeki barışın ciddi bir şekilde yara aldığını yerli tarihçilerden çok yabancı araştırmacılar dile getiriyor. Ancak idari taksimat ve tarihi coğrafya ile ilgili çalışmaların bu ilgi içerisindeki payı çok düşük seviyede. Bu eksiklik yeni bulgular ışığında ortadan kalkıyor. Araştırmacı Dr. Yaşar Baş tarafından ulaşılan bir Osmanlı atlasının aktardığı bilgiler sağlıklı bir Osmanlı değerlendirmesini beraberinde getiriyor. Çalışma Osmanlı’nın son dönemindeki tarihi coğrafyası ve idari taksimatı hakkında bilgi veriyor. Dünyada sadece Osmanlı’da uygulanan bir yöntemle hazırlanan atlas, aynı zamanda 20. yüzyıl başlarındaki Osmanlı’nın her yönüyle değerlendirmesini yapan son çalışma niteliğinde.

Atlas askeri coğrafya öğretmenleri olan Binbaşı Mehmet Nasrullah, Kolağası Mehmet Rüşdü ve Mülazım Eşref tarafından hazırlanıp Maarif Nezareti’nce 1907’de Memalik-i Mahruse-i Şahaneye Mahsus Mükemmel ve Mufassal Atlas adıyla İstanbul’da bastırılmış. Eserin Türkçe’ye çevirisi ve yeniden düzenlenmesi Yaşar Baş ve Rahmi Tekin tarafından yapıldı. Osmanlı Araştırmaları Vakfı (OSAV) tarafından bastırılan atlas, 132 sayfa ve 35 adet vilayet haritasından oluşuyor. Taş basımı olan haritalar aynı zamanda günümüze ulaşmış önemli orijinal haritalar arasında gösteriliyor.

Derin bir atlas

Söz konusu atlas üç bölümden oluşuyor. Birinci bölüm, Avrupa’da bulunan toprakların idari taksimi; ikinci bölüm, Asya’da bulunan toprakların taksimi; üçüncü bölüm, Afrika’da bulunan toprakların idari taksimiyle ilgili. Bu bölümlerde her vilayet, sancak, emaret ve her birim ayrı ayrı inceleniyor. Eserde bir çok yer ismi zikredildiğinden bunlara kolaylıkla ulaşılabilmesi için metnin sonuna bir de kavram fihristi eklenmiş. Metot olarak bu atlasta her idari birimin sınırları, komşuları, yüzölçümü, nüfusu, havası, iklimi, dağları, gölleri, akarsuları, limanları, mahsulleri, mamulleri, sanayii, madenleri gelir ve giderleri kısaca verildikten sonra vilayetin idari taksimatı tablo halinde sunuluyor. Tabloda, vilayeti oluşturan sancaklar, kazalar ve kazalara bağlı nahiyeler sıralanıyor. Sancakların kaçıncı derecede olduğundan, kaç köyün bağlı olduğundan söz edildiği gibi şehrin sosyo-ekonomik yapısı hakkında da bilgiler veriliyor. Anlatımların renkli orijinal haritalarla desteklenmesi ortaya tam bir bilgi bütünlüğünü çıkarıyor.

Atlas’ın derin bir özelliği bulunduğunu söyleyen Yaşar Baş, bu haritanın yeni harita ve atlaslar için iyi bir veri oluşturduğunu belirtiyor; “Osmanlı haritacılığı üzerine araştırma yapan ilim adamlarının karşılaştıkları en önemli mesele, Osmanlı Devleti topraklarının büyüklüğünü ve yapısını tam olarak ifade etmeye yetecek kadar yeterli malzemeye ulaşılamaması. Bu atlas bu anlamda da büyük eksikliği ortadan kaldırıyor. Ayrıca eser Türk ve dünya tarihi-siyasi coğrafyası açısından da önemli.”

Atlasta Osmanlı’nın asırlarca hakim olduğu bölgelerden çekilmesine rağmen hâlâ hamilik yaptığının tespit edilmesi de ayrı bir özellik olarak karşımıza çıkıyor. Batılı ülkelerin yayılmacı politikalar sonucunda, 19. yüzyılın ikinci çeyreğinden sonra Osmanlı Devleti’nin Asya ve Afrika’daki birtakım yerleri söz konusu devletler tarafından işgal edildi. Ancak Osmanlı Devleti bu oldu bittileri resmen tanımadığından, işgal edilen yerleri kendi sınırları içinde görmekteydi. Dolayısıyla 20. yüzyılın başlarında hazırlanan bu atlasta Cezayir, Tunus ve Mısır’ın yer alması, Osmanlı Devleti’nin bu yerlerde hükmi hakimiyetinin devam ettiği inancından kaynaklanıyor.

İstanbul hep aynı: Kalabalık

Atlas’ta anlatılan vilayetlerin en başında İstanbul geliyor. İstanbul sosyal açıdan ve nüfus anlamında incelendiğinde bugünü pek aratmadığı ortaya çıkıyor. Şehir günümüzde olduğu gibi yine kalabalık. Devlet-i Aliye’ye yakın olma sevdasının insanları buraya çektiği rakamlardan anlaşılıyor. 20. yüzyılın başında İstanbul nüfusu 1 milyon 203 bin iken bu verinin neredeyse tamamı merkezde yaşıyor; 1 milyon 125 bin. İstanbul Vilayeti o tarihlerde belediyeler tarafından idare olunmak üzere 10 belediye dairesi ve Beykoz, Şile, Kartal, Gebze, Adalar ve Küçükçekmece kazalarından oluşuyor. Adalar ve Küçükçekmece kazaları birinci, Şile üçüncü, diğerleri ise ikinci sınıf kaymakamlarca idare ediliyor.

Atlasta Osmanlı Devleti’nin genel değerlendirilmesi de yapılıyor. Verilen bilgilere göre devletin toplam nüfusu 54 milyon 100 bin, yüzölçümü ise 7 milyon 338 bin 35 kilometre kare. Atlas’ta bir de Osmanlı’nın o tarihlerdeki sınırları çiziliyor; Osmanlı Devleti, Avrupa’nın güney doğusunda, Asya’nın batısında ve Afrika’nın kuzeyinde bulunuyor. Akdeniz’in doğu kısmında ve Kızıldeniz’in hemen her tarafını çeviriyor, Karadeniz’in güney sahiliyle, Basra Körfezi’nin güney sahili ve batısını ihtiva ediyor. Asya ve Afrika’da bulunan toprakları Osmanlı Devleti’nin büyük bir kısmını oluşturuyor. Avrupa kıtasındaki toprakları az olmasına rağmen stratejik bakımdan önemi büyük.

Atlas, Osmanlı’nın değerlendirmesinin yanı sıra günümüzdeki bazı devletler için de önemli bir kaynak niteliğinde. Osmanlı’nın topraklarında vücut bulan devletlerin bu atlastan yola çıkarak yüzyıl öncesine ait siyasi ve politik değerlendirmelere ulaşmaları mümkün.


 

 Respond to this message   
Current Topic - Bu da Osmanlı'nın son atlası  Respond to this message   
  << Previous Topic | Next Topic >>Foruma Geri Dön  
Create your own forum at Network54
 Copyright © 1999-2014 Network54. All rights reserved.   Terms of Use   Privacy Statement  

TÜRÜK YURT | kuruluş | kurallar | arşiv 1 | arşiv 2 | arşiv 3 | alternatif TEFSİR | alternatif MEALLER | linkler | e-posta

Copyleft © Temmuz 2000 - 2012

rss