|
|
ABDÜLHAMİT BİLİCİ |
|
Karikatür üzerinden farklı savaşlar
Danimarkalı gazetenin kutsallarımıza dil uzatarak tetiklediği kriz, İslam dünyasının bir sorunu çözme konusundaki sıkıntılarını da tekrar hatırlattı. Bu açıdan, krizin ortaya çıktığı ilk günden başlayarak, bugüne kadar yaşananları ve yapılanları soğukkanlı bir biçimde incelenmek, tahlil etmek gerekiyor. Kuşkusuz böyle bir çalışma, gelecekte de tekrarı muhtemel benzer olaylara karşı daha hazırlıklı olunmasına yardımcı olacaktır.
Daha önce yaşanan benzer olaylar üzerine kafa yorulmuş ve ortaya bir analiz konmuş olsaydı, belki bütün olumsuzluklar dizginlenemeyecekti, ama muhtemelen hadise bu kadar çığırından çıkmayacaktı.
Şimdi olay, her geçen gün, bunu tetikleyenlerden çok Müslümanlara zarar veren bir nitelik kazanmaya başladı. Filistin’deki AB Ofisi’nin basılması, Suriye ve Lübnan’da krizle ilgili ülke temsilciliklerinin ateşe verilmesi, kimi ülkelerdeki gösteriler sırasında insanların hayatını kaybetmesi bugün itibarıyla aleyhe yazılacak listenin satırbaşı bazı gelişmeleri.
Son yazıda, basit bir telefon temasıyla bile, Türkiye’deki Hıristiyan ve Yahudi din önderlerinin, karikatürlü hakarete karşı Müslümanlarla ortak hareket etmesinin sağlanabildiğini anlatmaya çalışmıştım. Hatta bu temas sayesinde, bazı dinî grupların liderleri, uluslararası düzeydeki temsilcileriyle görüşmüş, oralardan da olumlu açıklamalar yapılmasını sağlamışlardı. Nitekim Vatikan dahil birçok dinî grup, karikatürlü tahriki kınayan açıklamalarda bulundu. Ancak olayın üzerinden 4 ay geçmiş ve mesele çoktan İslam-Batı karşıtlığı çerçevesine oturtulmuştu.
Halbuki bu rezalete tepki, sadece Müslümanlarla sınırlandırmak yerine, daha başlangıçta, ‘kutsala saldırıya karşı dayanışma’ gibi geniş bir çerçeveye oturtulsaydı, mesele bugünkü kadar tırmanmamış olacaktı. Bu uçıdan Türkiye ile İspanya’nın başını çektiği ‘Medeniyetler İttifakı’ oluşumunun girişimi güzeldi, ama bu da geç kalınmış bir adımdı.
Şimdi başta Türkiye olmak üzere birçok yerde benzer birçok girişim üzerine çalışılıyor, ama geciken bu adımların olayın kontrol altına alınmasına ne kadar yardımcı olacağı belli değil. Yine de, bu krizde işe yaramayacağı düşüncesiyle bu proje ve girişimlerden vazgeçilmemeli. Aksine bu düşünceler, ileride daha dakik zamanlama ile uygulanmak üzere geliştirilmeli. Örneğin, dinlerin kutsallarına yapılan bu tür saldırılara karşı ortak tavır almak için, neden dinler arası ortak bir girişim olmasın.
Karikatür krizinin öğrettiği ve gelecekte dikkate alınması gereken bir diğer nokta ise İslam dünyasının sorunun çözümü konusunda, ortak politika belirlemesinin zorluğu. Kimi ülkelerin, ulusal öncelikleri nedeniyle, genel kabul gören ana çizginin dışında politikalar izlemeyi tercih ettiği görülüyor. Pazar günü Danimarka ve Norveç’in Suriye’deki elçiliklerinin ateşe verilmesi olayını açıklarken, Şam rejimi ile Batı arasındaki derin krizi göz ardı ederek açıklayamayız. Nitekim ülkeyi yakından izleyenlerin yorumu şuydu: Esat yönetimi, kendisini devirmek isteyen Batı’ya, ‘Beni devirirseniz, yerime gelecek olanlar bunlar’ mesajı veriyor. Bir gün sonra, Danimarka’nın bu kez Lübnan’daki temsilciliği ateşe verilince, gözler yine Şam’a çevrildi. Çünkü olayı soruşturan Lübnan güvenlik güçleri, olayla ilgili olarak tutuklanan 200 kişinin önemli bir kısmının Suriye kökenli olduğunu açıklıyordu.
Yine İran’ın Danimarka’daki büyükelçisini olaydan 4 ay geçtikten sonra çekmesi, resmen ticareti kesmesi ve bunları, nükleer krizinden dolayı BM Güvenlik Konseyi’ne sevk edildikten sonra yapması da manidardı. İran’ın önde gelen gazetelerinden Hemşehri’nin hakaret karikatürlerine misilleme olarak “Yahudi soykırımı” konulu bir karikatür yarışması açması; İran ile iyi ilişkiler içindeki Hizbullah örgütünün lideri Hasan Nasrullah’ın ‘’Salman Rüşdi hakkında çıkarılan ölüm fetvası uygulansaydı, bu tür hakarete cesaret edemezlerdi’’ açıklaması da sorunu sühuletle çözmeye çalışan ana çizgiyle pek uyuşmayan, ama Batı ile arasındaki gerilimde İran’ın lehine gibi görünen adımlar.
Kısaca İKÖ açıklamalarından da görülebilecek genel çizgi, medeniyetlerarası diyalogdan, krizin daha fazla büyümeden önlenmesinden söz ederken, diğer çizgi karikatür tahrikini kullanarak Batı ile ipleri daha da germeyi tercih ediyor. Dua edelim, aklıselim kazansın.
08.02.2006
e-posta adresi:a.bilici@zaman.com.tr
http://www.zaman.com.tr/?bl=yazarlar&alt=yazarlar&trh=20060208&hn=254430
