Bu ayıp nasıl temizlenecek?
Ekranların izlenme oranı en yüksek dizisi yayından kaldırıldı. Kamuoyuna yapılan duyuruda, bir ikilemden bahsedildi: Ya dizinin yayınlandığı kanalın “yayın izni iptali” ya da “dizinin yayından kaldırılması”… Eğer bu doğruysa, çağdışı bir sansür uygulaması ve vahim bir baskı olayı ile karşı karşıyayız demektir. Olup bitenler hiç de sadece yayın dünyasında cereyan eden bir hadiseymiş gibi görünmüyor. Son uygulamalarda, problemli yayınlar RTÜK kararıyla değişik şekillerde cezalandırılmakta, mesela o program yerine belgesel konulmaktaydı. Fakat Kurtlar Vadisi dizisi ile ilgili olarak süreç hiç de böyle işlemedi. Dizi yayımlanmadı; ancak alınmış bir RTÜK kararı da duyurulmadı. Üstelik dizi, ilk bölümün ekrana gelmesinden bir hafta sonra, tam ikinci bölümü yayınlanacakken “yayımlanmadı”.
Bu “yayın lisansı iptali” de neyin nesi? İlgililerin duyurduğu bu yayın lisansı iptali meselesi doğru ise, o zaman demek ki üst kuruldan birileri ilgili kanalı sözlü olarak tehdit etti…. Mantıken çıkan sonuç budur. Bunun gerçek olması bir yana, olabileceğini düşünmek bile tüyler ürpertici…
Dizi ile ilgili gelişmeleri neredeyse dakika dakika takip ettik. Önce etnikçi ve bölücü çizgide olduğu kabul edilen bir parti şikayetçi oluyor. Sonra RTÜK telefonlarına 16 bin civarında telefon geldiği ve % 80’inin diziden şikayetçi olduğu duyuruluyor; daha sonra ilgili kanalla RTÜK görüşmesi vs. Olayların bu seyrinden, Kürt etnisitesi üzerinden siyaset yapan bu partinin, telefon seferberliği düzenlediği anlaşılmaktadır. Eğer kamuoyu kendi özgür iradesiyle şikayetçi olsaydı, ilk bölüm yayınlandıktan sonra geçen bir haftada telefon trafiğinin yaşanması gerekmez miydi?
Sonuçta ne oldu? Etnik çığırtkanlar sanal bir zafer kazanmış oldu. Dizinin geçen haftaki bölümünü izleyenler, orada “kötü adam” tipini PKK teröristlerinin oluşturduğuna, herhangi bir etnik düşmanlık mesajı olmadığına tanıktır. Fakat bu etnikçi parti ve taraftarları bölücü çizgide siyaset yaptıkları için, ekranlardaki bu tabloyu, yani “insanlıktan çıkmış bölücü terörist” tablosunu bile hazmedemeyip engelleme yoluna gittiler ve RTÜK de buna alet oldu.
***
Diziyi ya da bu türden yapımları beğenir veya beğenmezsiniz, hamasete karşı çıkar ya da çıkmazsınız, millilik vurgularına sıcak bakarsınız ya da bakmazsınız; ama bu şekilde gerçekleşen bir yayımdan kaldırma işine, demokrasiye ve hukukun üstünlüğüne inanan herkesin karşı çıkması gerekir. Şimdi sormak lazım: Ey özgürlükçü entelektüeller, ey basın özgürlükçüleri, bir ifade özgürlüğü yasağı var; neredesiniz? Hem de yasak değil, basbayağı baskı var… Hadi buyurun.
Acaba bu dizi kartel medyasında yayınlansaydı, aynı şey olur muydu? Yoksa bu engelleme, kartel medyasının diziyi kendine transfer etmek için yaptıkları bir tezgah mı? Kim bilir, belki de dizi, milliyetçilik vurguları taşıyor diye, son günlerin milliyetçilik karşıtlığı dolayısıyla yasaklanmıştır.
Yakında yine bir yığın psikolog ekranlara üşüşür; televizyonun genç kuşaklar üzerindeki olumsuz etkisinden dem vurarak, gençleri çeteciliğe özendiren bir dizinin yayından kaldırılmasını bayram gerekçesi ilan ederler! Fakat hiçbiri, geçmişte ekranların çirkef programları hakkında; sefih hayatların işlendiği magazin programları, iğrenç yarışma programları, insanlığın alçalışını anlatan kadın programları hakkında; cinsellik kokan ve genç kuşağı bu yönüyle olumsuz etkileyen bazı yayınlar hakkında nasıl hiçbir kelam etmedilerse, şimdi de aynı tavrı gösterecekler. Ekranlarda bir yığın yuvarlak ve cıvığın cirit atıp arz-ı endam etmesi özgürlük, ama size uymayan politik mesajlar dolu bir yapımın yayını tehlikeli… Buna kim inanır?
Bu tür dizilerin gençleri yoldan çıkardığı ve şiddete teşvik ettiği iddiası ise sadece komedidir. Öncelikle söyleyelim; eğer bir dizi bu kadar insanı yoldan çıkarabiliyorsa, davranış bilimleri ve psikoloji alanında dev bir keşfin eşiğindeyiz demektir. Bu dizinin etki gücünün nedenlerini ve temel motivlerini bir kere tespit edersek, artık onları kullanarak toplumu, gençleri, diğer insanları dilediğimiz gibi yönlendirebiliriz…. Mesela suç toplumu haline gelmekte oluşumuza “dur” diyebilir ve toplumu hale-yola sokabiliriz….
Böyle bir şey olamaz… Eğer insanlarda bir başkaldırı eğilimi, çeteleşme arzusu yoksa, eğer değer dünyası sarsılmamışsa, hangi dizi olursa olsun, asla onları suça itemez. Varolan suç eğilimini insanlar bir dizi veya oyuncu/karakterle örtüştürüyorlar diye, söz konusu yapım suç makinesi gibi tanıtılamaz. Televizyon yayınları etkilidir; hem de çok etkilidir; ama özellikle küçücük beyinler üzerinde, uzun vadede ve başka boyutlarda. Onun etkisi daha çok ahlaki alanda ortaya çıkar; tabii olumsuz anlamda. Şiddetin etkisi ise, küçük yaşlardan itibaren başlar. Bütün bunları bilimsel araştırmalarla büyük ölçüde ortaya çıkarmak mümkündür. Şu var ki, bir dizi, ergin-yetkin bir kişiyi “yoldan” çıkaramaz.
Şunu da ifade etmeliyiz: Bu dizi kimseyi millici veya milliyetçi filan da yapmaz… Sadece varolan milli duyguları birazcık coşturabilir o kadar.
***
Türkiye’de özgürlük alanının genişlemesi problemiyle yakından ilgilenen dünya kurumları ve onlarla bağlantılı entelektüellerimiz, acaba bu “ifade özgürlüğü” sorunu hakkında neler diyecekler? Acaba bu dizi ahlaki zafiyetler içerdiği için yayından kaldırılsaydı, şimdi herkes ayağa kalkmış olmaz mıydı? Uçuk-kaçık biri uluorta tehdit etti diye yurt dışına çıkan zatı manşete taşıyarak bu ülkeyi karalayan içteki ve dıştaki bazı basın organları, bakalım bu özgürlük sorunu için aynı duyarlılığı gösterecekler mi?
Hiç sanmıyorum; çünkü bu dizide “milli duyarlılık vurgusu” vardı. Biz yine de bekleyelim.
milaykokturk@gmail.com
http://www.haber10.com/makale/6223/#Scene_1
