PROF. DR. ÖMER ÇAHA
31/01/2005
CHP'nin on üçüncüsü gerçekleştirilen olağanüstü kurultayı hangi yönden bakılırsa bakılsın, sevimsiz, düzeysiz ve çapsız bir kurultay olarak zihinlerde yer alacaktır. Parti kurultaylarında yarışan adaylardan, partinin kimliğine ve takip edilecek olan siyasete ilişkin önemli mesajlar vermesi beklenir.
Parti kurultayları ve kongreleri parti kimliğinin, söyleminin ve politikalarının gözden geçirilmesi, yenilenmesi ve taze kan kazanması bakımından önemli fırsatlardır. Doğal olarak CHP kurultayında genel başkanlık koltuğu için yarışan iki adaydan da bu yönde bir vizyon çizmesi beklenirdi. Ne yazık ki, hem organizasyonu, hem de liderlerin çizdikleri görüntü ve verdikleri mesaj itibarıyla bu kurultay, CHP'nin Türk siyasi yaşamındaki çapsızlığını bir kez daha ortaya koymanın ötesinde bir anlam ifade etmemiştir.
Berbat organizasyona, divanın tutumu da ilave edilince özel olarak CHP yönetimin; ama genel olarak da bu partinin tümünün adalet ve hakkaniyet konusundaki düzeysizliği gözler önüne serilmiş oldu. Doğrusunu söylemek gerekirse kurultayda çizilen görüntü CHP'li olmayan vatandaşlarda büyük korku uyandırmış olmalı. Divanın, genel başkan adayı Mustafa Sarıgül'e karşı sergilediği tutumu nereden bakılırsa bakılsın vicdanları rencide edici nitelikteydi. Divanı oluşturan üyelerin yönettiği partiye, ülke yönetiminin teslim edildiğini düşünebiliyor musunuz? Böyle bir yönetimden, tarafsız olması ve hakkaniyet duygusuna dikkat etmesi beklenebilir mi?
CHP'de kim kazandı, kim kaybetti?
CHP kurultayında partinin yanı sıra, Baykal ve Sarıgül de kaybetmiştir. Baykal, kurultay boyunca sadece ve sadece koltuğunu koruma mücadelesi verdi. Sarıgül'ü köşeye sıkıştırmak suretiyle kendisine karşı gelen tehlikeyi bertaraf etmeye çalıştı. Sosyal demokrasiye, ülke yönetimine, Türkiye'nin dış politika anlayışına, Avrupa Birliği sürecine, kısaca ülke meselelerine ilişkin tek bir kelime etmedi. Güçlü belagatiyle, yolsuzluk üzerinden Sarıgül'e yüklenerek, Sarıgül'ün 1998 yılından beri işleyen bir yolsuzluk çarkının içinde bulunduğunu iddia etti. Bu tarihten beri yolsuzluk çarkının içinde olduğu halde neden görmezden geldiğine ilişkin doyurucu bir şey de söyleyemedi. İnsan doğal olarak Baykal'ın, Sarıgül'e karşı o tarihlerde neden sessiz kaldığını, ancak kendisine karşı bayrak açtıktan sonra yolsuzluk iddiası üzerine gittiğini merak ediyor.
Kanaatimce kurultayda en büyük darbeyi Mustafa Sarıgül almış oldu. Aylardan beri medyanın da desteğini yanına alarak ülkeyi karış karış dolaşan Sarıgül, kendisine karşı yeni bir "Karaoğlan" beklentisi içinde olanları büyük bir hayal kırıklığına uğrattı. Bu hayal kırıklığının birinci adımını Bakırköy belediye başkanına indirdiği yumrukla atmış oldu. Bir genel başkan adayının kurultay esnasında yumruklarının değil, projelerinin konuşması beklenirken, Sarıgül yumruklarıyla işe başladı. Şunu unutmayalım ki Sarıgül'ün kurultayda konuşan yumruğu her şeyden önce siyasetçi kimliğine, siyasi geleceğine ve medya desteğiyle kendisine karşı uyanan beklentiye inmiştir.
Sarıgül, kurultay boyunca sergilediği görüntüyle siyasi çapsızlığını net bir şekilde ortaya koydu. Deniz Baykal'ın kendisine yönelttiği ithamların tümünü cevapsız bıraktı. Cevapsız bırakmanın ötesinde Baykal'ı haklı çıkarırcasına, Hazine'den alacağı kaynağın yüzde kırkını teşkilatlara dağıtacağını ifade etti. Baykal, kurultaydaki konuşmalarıyla, Sarıgül hakkında rüşvet çarkına bulaşan ve insanları parayla satın alarak işlerini halleden bir insan imajı çizmeye çalıştı. Sarıgül, teşkilatlara para dağıtacağını söyleyerek Baykal'ın bu iddiasını adeta desteklemiş oldu.
Bu partinin dışında biri olarak söylüyorum: Kurultay öncesine kadar Sarıgül hakkındaki iddiaların bir koltuk mücadelesinin sonucu olduğu kanaatindeydim. Ama kurultay sonrasında Baykal bendeki bu kanaati silerken, Sarıgül pekiştirmiş oldu. Bunun da ötesinde Sarıgül'ün siyasette, son yirmi yıldır sürekli olarak iniş yaşayan solun ibresini yukarı çeken bir rüzgar oluşturacağı beklentisi içindeydim. Dünkü kurultaydan sonra bu beklentimden eser kalmadı. Sarıgül, bundan sonra CHP'de kalır mı bilemiyorum. Ama bildiğim bir şey var, o da Sarıgül'ün hiçbir zaman ne Türk siyaseti için, ne de CHP için bir deva olamayacağıdır. Sarıgül, Baykal'dan hoşnut olmayan medyanın şişirdiği bir balondu; o balon dünkü kurultayda sönmüştür. Sarıgül, 460 delegenin desteğini almış olmasına rağmen dün itibarıyla siyasi geleceğinin üzerini çizmiştir. Bir siyaset deviyle bilek güreşine tutuşmaya kalkıştı; ancak bu siyaset devinin ayakları altında toz duman oldu.
CHP'de bundan sonra neler olacak? Daha önce ne olmuşsa yine aynı şeylerin olacağını bekleyebiliriz. Baykal, başta Sarıgül olmak üzere ona destek veren ekibi partiden tasfiye sürecini başlatacaktır. On beş yılı aşkın süredir CHP'de koltuk mücadelesi veren Baykal'dan bundan başkası beklenemez. Bu da partinin daha da yıpranması ve küçülmesi anlamına gelir. CHP, solun inişe geçen ibresini bu durumda yukarı çekmeyi asla başaramaz. Zaten hem merkez sağın, hem de merkez solun yerini doldurmuş olan AKP karşısında böyle bir CHP'nin şansının olacağını beklemek büyük bir iyimserlik olur.
Sarıgül, yeni bir parti mi kuracak?
CHP'den dışlanan Sarıgül'e gelince. Dünkü kurultayda çizmiş olduğu vizyona bakılırsa Sarıgül'ün dikkate değer bir siyasi hareketi başlatabileceğini beklemek de büyük bir iyimserlik olur. Sarıgül, gülümsemenin ve eşini yanında taşımanın dışında şimdiye kadar Türkiye'nin geleceğine ilişkin hiçbir dikkate değer mesaj verememiştir. Verdiği tek mesaj sosyal demokratları iktidara taşıyacağı vaadi. Ama bu iktidarı neye dayanarak vaat ettiğine ilişkin tek bir şey söylemiş değildir. Hangi söylemle, hangi siyasetle, hangi projeyle yapacağına ilişkin, kendisini yakından takip eden bir siyaset bilimci olarak görebilmiş değilim.
Sosyal demokratların şimdiki oyu yüzde yirmilerde seyrediyor. Büyük bir patlama yapsa bile ancak yüzde otuzu bulabilir. Sarıgül ister CHP başında, isterse ayrı bir hareketin başında bulunsun solu bugünkü konumundan daha ileri bir noktaya götüremez. Bunu yapabilmesi için AKP'nin ürettiği ve halkın desteğini kazandığı belli olan siyasetini aşması lazım. Halbuki şimdiye kadar çizdiği vizyon, böyle bir siyasetin çok ama çok uzağında olduğunu göstermiştir. Sarıgül 1970'ler tarzı bir siyaset güderek iktidara yürüyeceğini sanıyor. Yani bir proje üretmeden miting meydanlarındaki kalabalıkları sandığa yönlendireceği beklentisiyle. Oysa iki hususu unutmamak lazım. Birincisi Türk seçmeninin giderek rasyonel seçimlerde bulunduğu, ikincisi ise AKP ile 1970'li siyaset tarzının değiştiği gerçeğini. Kendisini merak ettiği için, daha da ötesi meydanlarda şimdilerde başka parti bulunmadığı için miting meydanlarını dolduran kalabalıklara güvenerek adım atarsa yanılmış olur.
Kısaca, Sarıgül CHP'den tasfiye edilirse en fazla İsmail Cem'in başını çektiği Yeni Türkiye Partisi gibi bir hareket oluşturabilir. Medyanın desteğini alan; ama toplumunkini asla almayı başaramayan bir hareket. Bunun da en fazla bir seçimlik ömrü olabilir. Seçime kadar bazı gazetecilerin ağzını sulandıracak; ancak seçimin ezici paletleri karşısında un ufak olup gidecektir. Şayet tasfiye edilmez de CHP içinde kalırsa bu durumda parti bütün enerjisini ve dikkatini iç mücadeleyle harcayacaktır. Bu da CHP'nin bir dahaki seçimde bırakın iktidara yürüyen bir hareket olmayı, muhalefette bile tutunamayan bir parti haline gelmesi anlamına gelir.
FATİH ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DEKANI |
