Bulundugum sehirde kislar uzun surer, yazlar ise nisbeten kisa. Dogal yasam buna adapte olmustur. Cicekler ona gore acar. Yilanlarin kis uykulari diger yilanlarinkinden biraz daha uzundur. Bazan hic uyanmazlar. Kuslarin gocu de mevsimlerin devinimine paralel bir seyir izler. Kanada kazlari guneyden kis daha bitmeden gelmeye baslarlar ve ilk is olarak bir
yaz once terkettikleri yuvalarini tamire girisirler. Onu ciftlesip, disinin yumurtlamasi izler.
Kirlangiclar da oyle.. Her sene guneyden hicret ederler. Ilk sivrisineklerle beraber goclerini tamamlayan ilk kirlangiclar yoreye ulasir ve hemen kendilerine camurdan bir yuva yaparlar.. Yuvalarina cok duskundur kirlangiclar. Cogu kere her yaz ayni yuvaya geri donerler ve kisin tahribatini tamir ettikten sonra icine yerlesirler. Kisa bir zaman sonra 2-4 arasi yumurta yumurtlarlar ve kuluckaya yatarlar. Oldukca ilginctir kirlangiclari uzaktan izlemek. Sivri sineklerin pesinde havada akrobatik hareketler
yaparak insanlari eglendirirler. Cok cevik ve hizlidirlar. Yuva kurmak icin neden bazi yerleri digerlerine yeglerler bilinmez. Ama genel olarak yuksek catili onu acik binalarda koselere yuva yapmayi yeglerler.
Benim garajin yan kapisi yuksek tavanli degildir ama, onu aciktir. Bir gun baktim bir kirlangic cifti catinin kosesine camurdan bir yuva yapmaya calisiyor. Hayir dedim. Izin veremem. Surekli girip ciktigim bir kapiya camurdan bir yuva yapamazsiniz. Hem gorunusu
cirkin, hem de elimi uzatsam yuvanin icine giriyor. Hic de uygun bir yer degil. Ucup gidin baska yerlere, baska binalara.. Burasi size gore degil.. dedim ve daha yeni yapilmaya baslanmis camur yuvayi yiktim.. Aksam dondugumde yuva yeniden yapilmis ve nerdeyse
tamamlanmisti. Sinirlendim ve ofke ile yuvayi tekrar yiktim. Yuvanin daha uygun bir yerde yapilmasini saglamak icin baska yapacagim bir sey yoktu. Kirlangiclara karsi degildim elbette. Ama garajin
yan kapisi bence, bir kirlangic yuvasi icin hic de uygun bir yer degildi. Bir kirlangic olmadigim gibi, yuva yapma konusunda bir kirlangic kadar otoriter de degildim belki ama, yine de benim gozumde bu atilim
mantikli bir kirlangicsal etkinlik gibi durmuyordu. Ben yuvayi yikarken disi kirlangic garajin onunde havada tur atip duruyordu. Bir ara tepeme dalislar yaptigi izlenimini bile aldim. Bana cok kizmis olmaliydilar. Daha fazla bir itirazla karsilasmadim o aksam ve garaj uzerinden eve girdim.
Ertesi sabah ise gitmek uzere garaja girecekken, baktim bizim kirlangiclar yine ayni yere camurdan bir yuva yapmakla mesguller. Gorunuse gore sabahin erken bir saatinde yuvayi yapmaya baslamislar. Evin hemen arkasindaki golden getirdikleri camuru buyuk bir ustalikla isleyerek, bir gun icinde mukemmel bir yuva
yapabiliyorlar. Buna hayran kalmamaya olanak yok. Tam elimle yuvayi tekrar yikmak uzereyken, disi kirlangicin garajin onundeki betona kondugunu ve kanatlari ile dovunerek, uzuntusunu ve dus
kirikligini cok acikli bir sekilde belirttigini farkettim. Hemen durup dusundum. Evet, kesin olarak bir kirlangic degildim ve onlar gibi ve onlar hesabina dusunup, davranamazdim. Bu hem onlara hem de bana haksizlik etmek olurdu. Yuvayi yikmaktan vazgectim.
Bana gore hic de uygun olmayan bir yerdi ama, ben kimdim ki? Bana mi soracaklardi kirlangiclar yuvalarini nerede kurup, yasamlarini nasil gecireceklerini? Istedikleri yere yuva yapabilmek
onlarin dogal hakki idi ve benim buna mudahale etmem hic de dogru bir davranis degildi. Hatami anladim ve yuvayi yikmadim. Aksam dondugumde yuva tamamlanmisti. Garajin yan kapisini o yaz icin battal ettim ve garaja arka kapidan girip, cikmaya basladim. Garaji kullanmak biraz zor oluyordu ama, kirlangiclari mutlu ettigim icin bu zorluga katlanmaya razi olmustum. Aradan bir kac gun gecti gecmedi, yuvada once bir, derken iki, uc yumurta belirdi. Bir sure sonra da ilk siyah yavru kirlangic yumurtadan cikti. Onu digerleri izledi..

Kirlangiclar bu olmadik yeri cok begenmislerdi. Her sene Nisan sonlarina dogru gelirler, sagini solunu tamir ederler ve kuluckaya yatarlardi. Her yaz duruma gore iki veya uc yavru kirlangicimiz olurdu.. Bir sure sonra anne babalarinin nezeretinde once ucmayi, sonra da sivri sinek avlamayi ogrenirler, yazin sonunda, sonbahar daha tam olarak gelmeden hep birlikte ucup giderlerdi. Garaj yan kapisini ben yazlari kullanmazdim. Bundan sikayet etmedigim gibi,
hoslaniyordum da.. Onlar sanki bana ait bir seydi.. Benim ailemdi.. Kisin ozlerdim onlari ve nerede olduklarini merak ederdim. Her yaz basi donerler ve beni merak ve endiseden kurtarirlardi.

Bir yaz basinda yine ayni cift guneyden dondu ve disi yuvaya dort yumurta yumurtladi.. Simdiye kadar hep uc yumurta yumurtlamislardi. Neden dorde gereksinim gordu dedim kendi kendime.. Nedeni bir sure sonra anlasildi. O sene sivrisinek boldu. Ilk bahar cok yagmurlu gecmis ve yore oldukca sulak bir yaza girmeye baslamisti. Bizim kirlangiclar da bundan yararlanmak istemis olabilirlerdi. Ancak ilginc bir sorun vardi. Yuva kucuktu.. Dordunu birden barindirmasi biraz zordu. Nitekim bir sure sonra yavrulardan birinin yuvadan atildigini gozlemledim. En kucuk ve siskalari
kardesleri tarafindan, kendilerine yer acilmasi icin, itilerek yuvadan atilmisti. Bir buyukbaba olarak buna izin veremezdim. Hemen mudahale ederek, yavruyu yuvaya koydum. Ertesi gun yine ayni yavrunun yere dusmus oldugunu farkettim. Tekrar yuvaya koydum.. Ayni durumla
bir daha karsilasmadim. Sanirim bu arada ciliz yavru da biraz palazlanmis ve guclenmisti. Kardesleri onu artik yuvadan iterek atamiyorlardi.. Sonunda dort kirlangic da gelisti, buyudu ve yuvayi terketti. Yaz ortalarina gelinmisti. Artik garaja o kapidan girip
cikabilirdim. Yuva bostu ve normal kosullarda kirlangic cifti tarafindan isgal edilmiyordu. Yuva yalniz yavru cikarmak icindi. Yoksa kirlangiclar geceyi agaclarda geciriyorlardi.
Bir sabah garaja yan kapidan girerken baktim yuvada bir yumurta var. Sasirdim. Bizim cift ikinci kuluckaya mi karar vermisti? Iki gun icinde yuvada iki yumurta daha belirdi ve ikinci kulucka donemi basladi... Ben durumu uzaktan merak ve endise ile izliyordum. Yaz hizla tukeniyordu... Bizimkiler bu yavrulari ne
zaman buyutup, egitecekler ve yanlarina alip guneye
gotureceklerdi? Yine de onlara buyuk bir itina ile bakiyorlar ve cok iyi besliyorlardi. Pilicler iyice palazlanmislardi.. Hizla buyuyorlardi... Icimden becerecekler galiba dedim ve onlari tebrik bile ettim..

Bir ara uc gunlugune kisa bir seyahate ciktim.
Dondugumde butun dunyami alt ust eden aci bir manzara ile karsilastim.. Kirlangic cifti diger yavrulari ile birlikte, yaklasmakta olan sonbahara yakalanmamak icin, yoreyi terketmislerdi. Belki de icguduleri onlara hemen guneye donmeleri gerektigini emretmisti.
Icgudulerine karsi gelemezlerdi. Mantiklari icguduleri kadar guclu degildi onlarin. Yuvayi, icinde uc yavru ile birlikte terketmisler ve guneye ucmuslardi... Yavrularin ucu de yuvada cansiz yatiyordu.
Durumlarindan sikayetci olduklarina dair en ufak bir emare bile mevcut degildi. Tuylenmis olmalarina ragmen yuvadan ayrilip, kendi baslarinin caresine bakmayi denememislerdi bile. Ucu de kisa omurlerini yuvada, yumurtadan ciktiklari kucuk kosede gecirmisler ve hic yakinmadan orada acliktan olmuslerdi. Bu acikli manzara
karsisinda kendimi zor toparladim. Gozlerimden akan yaslari durduramiyordum. Itina ile cesetleri yuvadan aldim ve bahcenin bir kosesine gomdum. Yuvaya dokunmadim. Nasil olsa gelecek yaz kirlangic cifti yuvaya tekrar doner ve bu keresinde daha dikkatli
olurlar diye dusunuyordum...

Yanilmisim. Yillarca ayni yuvayi kullanan cift yuvaya bir daha geri donmedi. Nedenini bilmeme olanak yok. Benim tahminim trajik kosullar altinda terke zorlandiklari yuvaya donmeyi kirlangic ahlaki ve gelenekleri ile bagdastirmamalari. Insan olsalardi,
yavrulari ile ilgili anilari tekrar yasamamak icin geri donmediler derdim.. Ben kimim ki? Nerden bilecem neden donmediklerini? Onlarla ilgili bildigim her seyin yanlis oldugunu coktan kabul etmistim. Insanlar mi yalniz trajik kosullar altinda ellerinde olmayan nedenlerden dolayi kaybettikleri yavrularinin anisindan
etkilenen ve onlarin ardindan matem tutan?


HACI

icgudusel de olsa.

Degerli Hocam haci,
Deneyimini yasadiginiz Kirlangiclarin nekadar da ogretici oldugunu dusunmeden yapamadim ve bu dusuncemi paylasmak istedim. Kuslardan esinlenilerek yapilan ucak modelleri, ucurtmalar gibi, Oz benliginde kuslardan ogrenecegi cok sey olmali diye algiladim.

Farkinda olmadan doganin yapisina mudahaleyi hepimiz zaman zaman yapiyoruz. Hic irdelemeden hic karsi tarafin yerine kendimizi koymadan bir anda digerlerinin adina dusunup, digerlerinin adina kararlar veriyoruz.. Bazilarimiz yani senin gibi kisiler Haci kendinin ve etrafinda olan olaylarin oylesine bilincle farkindasiniz sana hayran olamamak elde degil... Dogayi inceliyor hatalarini goruyor bu deneyimlerinden sonuclar cikariyor ve kendi oz varliginla barisik yasamayi biliyorsunuz..

Bu kirlangiclarin yasamindaki dengeyi mukemmelligi gorunce, aklima su soru geliyor Ya biz insanlar en gelismis canlilar nezaman baskalarinin ozgurlugune iradesine mudahale etmeden yasami yasanir kilmayi ogrenecegiz.. Nezaman yasadiklarimizi davranislarimizi sorgulamayi bilecegiz... diye sorarken sen ve senin gibi Haci'larla insanligin onu acik diyorum...

"We must never lose faith in human nature
There is no where else to go" Katrina Graham